• منتشر شده در سه شنبه, 16 ارديبهشت 1399 11:29
«خبرشمال» به بهانه روز جهانی «ماما» و در گفت‌وگو با یکی از کارشناسان این رشته، می‌نویسد؛

پاداشی به بهای یک لبخند

 
 
 
 
ماه‌بانو صالح‌نژاد /

‫ اشاره: «کیفیت زندگی زنان نه تنها وابسته به خدمات جامعه است بلکه خود فرد هم در ساختن این کیفیت نقش دارد. نیمی از جمعیت جامعه ایران را زنانی تشکیل می‌دهند که در سخت‌ترین شرایط اجتماعی و در جامعه‌ای با عقاید نه‌چندان منعطف بر احوال آنان زندگی می‌کنند. زنانی که مدام در معرض آسیب روانی و جسمانی قرار دارند و راه جلوگیری از این آسیب از محدودیت حضورشان نمی‌گذرد».‬‬

زنان باید بیاموزند چگونه از جسم و روح خود در شرایط مختلف زندگی مراقبت کنند و از مهم‌ترین آموزگاران و حامیان زنان در این مراقبت از خود، ماماها هستند. نقشی دوگانه و فرشته‌وار از آموزگاران و پرستاران. نقشی که با پیشرفته شدن مسایل زنان، مدام در دیگش، طرح‌های تازه نجات می‌جوشد.‬‬‬
‫سلامت جنسی و روانی یک زن نه تنها به‌عنوان یک حق انسانی، بلکه به‌ مثابه عاملی موثر در سلامت خانواده و جامعه اهمیت ویژه دارد.‬ دستیابی به توسعه بهداشت و سلامت در جهان بدون توجه به اهمیت سلامت زنان و در نظر گرفتن تفاوت‌های جنسیتی در ابعاد گوناگون سیاست‌ها و برنامه‌های بهداشت و توسعه ممکن نیست.‫ از آنجا که سلامت جامعه نه امری ثابت و پایدار، بلکه روندی در حال تغییر است باید پیوسته مورد مراقبت، مداخله و مدیریت قرار گیرد. سلامتی، حق اساسی هر انسان و یک هدف اجتماعی است و تمام دولت‌ها و حکومت‌ها موظف به تامین سلامت افراد هستند.تاثیر انکار ناپذیر سطح سلامت افراد در توسعه جامعه سبب توجه به سلامت زنان نیز می‌شود. زنان که به زحمت و آسیب بسیار و با حساسیت زیاد، عامل تولد کودکان و اعضای جدید جامعه هستند. زنان که پس از تولد، باید دغدغه رشد و سلامت روان و تن خود و کودک را به دوش بکشند.‬‬‬‬‬
‫طبیعی‌ست در برابر موضوعی با اهمیتی این‌چنان، نظام سلامت باید مداخلاتی را برای دستیابی به هدف تامین، حفظ و ارتقا سطح سلامت زنان طراحی، اجرا و ارزشیابی کند. در کشور ما با توجه به بافت فرهنگی و اجتماعی آن و اهمیتی که مردم ما به حافظه تاریخ و باور خود برای خانواده قایل‌اند، این مداخلات باید ظریف‌تر و عمیق‌تر از وضعیت معمول باشند. با شناخت دقیق زنان و مادران و در نظر گرفتن آسیب قابل توجهی که بیماری‌های جسمی و ذهنی زنان به بنیان خانواده وارد می‌کند، برنامه‌ریزی و سیاستگذاری جهت تشخیص زودهنگام سرطان‌های شایع زنان و کاهش آسیب و مرگ‌ومیر در این قشر و آموزش‌هایی برای حفظ امنیت روانی باید به‌عنوان اولویت بهداشتی مورد توجه قرار گیرد. همه این‌ها یعنی توجه به حرفه مامایی یکی از اصول و اهداف بی‌تردید در سلامت جامعه ماست.‬‬‬
‫مامایی به‌عنوان یک حرفه پر از مسوولیت و جوابگوی سوالات و کمبودهای زیادی از سوی خانواده و زنان معرفی شده است. ماماها علاوه بر مراقبت و مشاوره حین بارداری، زایمان و پس از زایمان، نقش بسیار مهمی در پیشگیری از بیماری‌های جنسی و زنان و انتقال دانش سلامت در حیطه‌های خودمراقبتی ایفا می‌کنند. با اجرای برنامه خودمراقبتی در زندگی شخصی و خانوادگی توانمندی جامعه زنان افزایش یافته و با اعتماد به نفس بیشتر، معضلات سلامت خود و خانواده‌شان را مدیریت نموده و با اتخاذ شیوه زندگی سالم از بسیاری از مشکلات سلامت پیشگیری خواهند کرد. ‬‬‬
‫ ماما وظیفه مهمی در مشاوره و آموزش بهداشت نه تنها برای زنان بلکه برای خانواده و جامعه دارد. یکی از نکات مهم درباره ارتقای نقش ماماها در تضمین برخورداری زنان و دختران از حق سلامت، به‌ویژه سلامت باروری و جنسی، نقش این قشر در آموزش مسایل پیش از بارداری، مشاوره‌های تنظیم خانواده، مشاوره‌های روابط زناشویی و جنسی و پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های عفونی در مادران و نوزادان است. مراقبت مامایی، ترکیبی از علم و هنر است؛ ذاتا جامع و مبتنی بر فهم جامعه، فرهنگ، مذهب، تجارب جسمی و روانی زنان.‬‬‬
امروز دیگر یک ماما تنها زمان بارداری زنان در زندگی یک زوج نقش نمی‌پذیرد، بلکه از کودکی تا نوجوانی فرد، می‌تواند همراه و آموزگار او باشد، پیش از ازدواج، زوج را آماده زندگی مشترک کند، می‌تواند در طول زندگی حامی و مشاور باشد و همچنین در هنگام تلاش برای بارداری، ۹ماه حمل و در معجزه تولد، نقشی بی‌نظیر و مهم ایفا کند.
به بهانه روز جهانی ماما، با «رزیتا کلانتری» به صحبت می‌نشینم. کارشناس مامایی و کارشناس ارشد روانشناسی که در کنار پذیرفتن زنان باردار در مطب، مشاور ازدواج نیز هست و به خانواده‌های استان مازندران از سلامت جسم و جان زن و کودک و همسر آموزش می‌دهد؛

*مهم‌ترین مسوولیت و در مقابل آن بزرگ‌ترین انگیزه شما در شغل مامایی چیست؟
مامایی برخلاف تصور عمومی جامعه، تنها مختص مراقبت‌های بارداری و هنگام زایمان نیست بلکه طیف وسیعی از مسوولیت‌ها را شامل می‌شود؛ مشاوره تنظیم خانواده و مسایل جنسی، امنیت جسمی و روانی زنان، آرامش خانواده، مراقبت‌های فیزیولوژیک زنان، آروماتراپی و ماساژ و یوگا، حفظ سلامت مادر و کودک، همه و همه از خدماتی هستند که یک ماما می‌تواند به شما ارایه دهد. اما درباره انگیزه و حاصل کار مامایی باید بگویم بسیاری عوامل هستند که یک ماما را در جامعه ما ناامید می‌کنند. نبود حقوق و مزایای کافی و نداشتن فعالیت صنفی مشخص برای به‌دست آوردن این حق، جایگاه اجتماعی نادرست که بسیاری با مقایسه پزشک و پرستار، کار ماما را حقیر می‌شمارند و مدیریت نادرست ماماهای ایرانی سبب بی‌انگیزگی و خستگی ما شده است. شاید نجات یک مادر و فرزندش با تشخیص به‌موفع اختلالات یا لبخند لب زن یا زوجی که مسایلشان با مشاوره خانواده حل شده است، مهم‌ترین و بزرگ‌ترین دریافت ماما از شغلش باشد.

*از مشکلات و چالش‌های اصلی این شغل بیشتر بگویید.
از آن‌جا که ماما برخلاف پرستار، حق برقرار کردن مطب را دارد، بسیاری پزشک‌های متخصص زنان ما را رقیبی بر فعالیت‌های خود می‌بینند. شاید همین باعث تلاش در تخریب آوازه کار ماماها هم بشود اما پرداخت نامناسب و حقوق پایین ماماها اکثر مطب‌های خصوصی را به تعطیلی می‌کشاند. تنها ماماهایی در این کار دوام می‌آورند که در مراکز دولتی نیز فعال باشند، گرچه حقوق پرداختی یک ماما در مرکز بهداشت از حد کارگری اداره کار کمتر است، ولی باز هم کمک خرج و حفظ شناخت مردم می‌شود.
مردم از شغل ماما اطلاعات کمی دارند. شاید بسیاری خیال کنند اگر باردار نباشند نیازی به مشاوره و ویزیت ماما ندارند اما واقعیت این است برای حفظ سلامت جنسی و حفظ یک ازدواج، همه نیاز به ویزیت ماما دارند.

*طرح جدیدی در کشور مورد بحث است که هر خانواده علاوه بر یک پزشک، یک ماما هم داشته باشد. فواید این طرح و شرایط اجرای صحیح آن چیست؟
بله، خوشبختانه در مازندران این طرح آغاز شده و ما در کشور، پیشرو این اقدام هستیم، پس با تجربه واقعی از شرایط کار می‌توانیم قضاوت کنیم. وقتی چنین تصمیمی گرفته می‌شود نباید تنها حاصلش مستندسازی یک شعار باشد بلکه باید در فرآیند چندین‌ماهه، اثر این اقدام را بر آمارهای مرتبط همچون آمار طلاق در استان ببینیم.
برای اثرگذاری چنین طرحی باید نظارت درست، غربالگری دقیق و کیفیت بالایی در خدمات داشته باشیم. از پیش به افراد نوبت مشاوره و ویزیت ماما داده شود و حتی امکان حضور در منازل برای پزشک و ماما فراهم شود. ما برای اثرگذاری بر وضعیت جامعه نیاز به بازسازی زیرساخت‌ها داریم. کودکان باید از مهدکودک آموزش جنسی مناسب داشته باشند تا در ادامه نوجوانی به یک ماما معرفی شوند و پس از طی مراحل مختلف درک زندگی مشترک و ویژگی شریک مناسب وارد جامعه بزرگسال شوند. این‌گونه است که انتخاب‌های پرخطر کم می‌شوند و یک زوج با دانش و توانایی ارتباط جسمی و روانی خانواده را تشکیل می‌دهند و فرزندی به دنیا می‌آورند.

*کمبودهای اصلی برای اجرای این طرح چیست؟
حقوق و مزایای کافی قایل شدن برای یک ماما و اعتماد به نقش او لازم است. نه تنها امکانات و فضای کار کم است و بسته آموزشی لازم در اختیار ما نیست، بلکه برای آموزش سمعی و بصری مسایل خانواده با مشکل سانسور و محدودیت مواجه می‌شویم. در چنین وضعیتی ماما با همه دانش و توانایی‌اش، نمی‌تواند کمکی به فرد کند. هیچ فردی طی یک جلسه آموزش، مهارت زندگی زناشویی پیدا نمی‌کند و تمام نکات بهداشتی را درک نمی‌کند. باید یک دوره آموزشی، با اعتماد به ماما، همراه بسته آموزشی و در فضای مناسب برگزار شود. در چنین شرایطی پس از برگزاری چند دوره، قطعا آمار طلاق و آسیب زنان در جامعه استان مازندران دگرگون خواهد شد».

*از زبان ماماها برای مردم چه پیامی دارید؟
«تمام این طرح‌ها و کمبودها و درخواست‌ها را ما بارها به مسوولان ارایه داده‌ایم اما همیشه جواب ما کمبود بودجه است! ماماها به یک صنف درست با مدیریت یک هم‌رشته متخصص همچون یک دکترای مامایی نیاز دارند که دغدغه و نیاز قشر ما را درک کند. در حال حاضر با مدیریت پزشکان بر ماماها، توجه حداقلی به حقوق ما می‌شود. مثالش این‌که در روز جهانی ماما، به یک گردهمایی یا جلسه دعوت نشده‌ایم تا حتی با چشم‌پوشی از تقدیر از زحمات همکاران، حرف‌های مشترک بزنیم و از مشکلات و نیازها بگوییم. ماماها در جامعه ما دارند صادقانه زحمت می‌کشند اما مظلومانه مجبور به سکوت و تحمل‌اند... .
«...با صدایی که نمی‌توانم خجالتم را در آن پنهان کنم، روز جهانی ماما را یک‌بار دیگر به او و همکارانش تبریک می‌گویم».

 

 
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی