• منتشر شده در دوشنبه, 17 تیر 1398 11:25
«خبرشمال» موضوع ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی را بررسی می‌کند؛

جنگل‌های ایرانی در تراز جهانی

 
 
 
 

 مائده مطهری‌زاده/


سال گذشته بود که اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران، میزبان مسئولان اجرایی و مدیران خط مقدم ثبت جهانی جنگل‌‌های هیرکانی بود و حالا خبر تازه اینکه در جمعه‌ گذشته، یونسکو در چهل و سومین اجلاس خود، بر ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی (ایرانی) مهر تایید زد تا من‌بعد این جنگل‌ها در تراز جهانی دیده و حفاظت شوند.
جنگل‌هایی که چهل میلیون سال است بی‌مزد و منت مشغول اکسیژن‌سازی هستند و چندی پیش معاون (ساروی) امور جنگل‌ سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، نیز درباره اهمیت و میزان اکسیژن‌سازی در جنگل‌های شمال گفت:« 12 هزار میلیارد تومان اکسیژن در جنگل‌های شمال تولید می‌شود.» و حالا باز هم خدا را شکر که با ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی، چشم جهانیان به تماشای این گنجینه سبز روشن و منور خواهد شد.

ما در برابر حفظ و حراست از جنگل‌های هیرکانی مسئولیم
رسول اشرفی‌پور، مدیر پایگاه جهانی جنگل‌های هیرکانی در این باره به خبرشمال گفت: چهل و سومین نشست یونسکو در باکو میزبان 180 کشور از سراسر جهان بود. اجلاسی که برای ما ایرانیان، به ویژه طبیعت‌دوستان، دارای اهمیت بسیاری بوده است زیرا در همین نشست، سرنوشت ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی مشخص شد و خبر خوش اینکه بعد از ثبت جهانی کویر لوت در تاریخ 27 تیرماه سال 95، جنگل‌های هیرکانی دومین میراث طبیعی است که به نام ایران در فهرست آثار طبیعی جهانی ثبت و درج می‌شود و این اتفاق در نوع خود، یک شگفتی به شمار می‌رود و نشان‌دهنده آن است که ایران از چنان تنوع طبیعی برخوردار است که در کنار کویر لوت که در برخی روزهای داغ تابستان، به گرم‌ترین نقطه زمین تبدیل می‌‎شود، از چنین گنجینه سبز و کهنی هم برخوردار است که مثل و مانند آن در هیچ کجای جهان وجود ندارد.
اشرفی پور ادامه داد: این اقدام از همان جهت که می‌تواند برای ما افتخارآفرین باشد، از جهتی دیگر نیز اکنون بار مسئولیت ما را در قبال حفظ و حراست از این میراث طبیعی که حالا بُعد جهانی آن بیش از بُعد ایرانی بودنش خودنمایی می‌کند، سنگین‌تر می‌سازد، زیرا حالا چشم هفت میلیارد آدم بر روی کره زمین به این جنگل‌های کهن و زیبا دوخته شده است.
مدیر پایگاه جهانی جنگل‌های هیرکانی در قسمت دیگر سخنانش، بعد از تقدیر و تشکر از فرمانداران و بخشداران در بدست آمدن این توفیق و افتخار بزرگ ملی، نقش دهیاران و شورایاران و البته از همه مهم‌تر جوامع محلی را بسیار پررنگ دانست و افزود: در همین جا بر خود لازم می‌دانم تا به عنوان مدیر این پایگاه جهانی، از دهیاران و رؤسا و اعضای شوراهای اسلامی روستا و جوامع بومی مناطق تعیین شده، در 5 استان مازندران، گیلان، گلستان، سمنان و خراسان شمالی، تشکر کنم که اگر نبود کمک و همیاری این عزیزان در خط مقدم این جبهه، شاید هرگز چنین موفقیتی در عرصه ملی و جهانی برای ایران بدست نمی‌آمد.

ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی با همت ایرانی
اشرفی پور با بیان اینکه از حدود یک سال و نیم پیش، با هدایت دهیاران و اعضای شورا، جلسات ادواری در جهت هماهنگی‌ها و بررسی‌های میدانی بیشتر برای کسب این موفقیت بزرگ آغاز شده بود، گفت: ما در همین نشست‌ها بود که مدیران محلی را برای هر نقطه مشخص کردیم که این مدیران نیز از یک سو وظیفه هماهنگی با جوامع محلی و از سویی دیگر مسئولیت همکاری با انجمن‌ها و سمن‌های زیست محیطی را برعهده داشتند.
اشرفی پور ادامه داد: بعد از انجام کارهای هماهنگی میان این گروه‌ها، گزارشی از آخرین وضعیت و تخصیص اعتبارات و ملزومات برای پیشبرد اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت این طرح عظیم جهانی، به کمیته کارشناسی پروژه ارائه می‌شد که وظیفه اصلی این کمیته نیز، تعیین مسئولیت و وظایف و تکالیف هریک از دستگاه‌های اجرایی ذیربط برای تزریق اعتبارات و تخصیص ملزومات هر قسمت از برنامه بود و تازه بعد از آن، کار کمیته راهبردی که وظیفه آن نظارت بر حُسن اجرای برنامه‌های کلی و اصلی این ابرپروژه ملی بود، آغاز می‌شد؛ البته من باز هم معتقدم که چنانچه کمک و مشارکت جوامع بومی و محلی در راستای پیشبرد اهداف اصلی این پروژه نبود، ما قادر به انجام کارها به درستی نبودیم.

مناطق تعیین شده، نمایندگان اصالت و تمامیت جنگل‌های هیرکانی هستند
مدیر پایگاه جهانی جنگل‌های هیرکانی، در ادامه با اشاره به اینکه، مناطق تعیین شده برای ثبت جهانی که تنها 307 هزار هکتار از وسعت 2 میلیون هکتاری این جنگل‌ها در ایران را شامل می‌شود، نمایندگان اصالت، جامعیت و تمامیت جنگل‌های هیرکانی در ایران محسوب می‌شوند، افزود: ما اکنون وظیفه داریم که زین پس، کلیه برنامه‌های مخرب و ناسازگار با ادامه حیات این جنگل‌ها را متوقف کرده و به جای آن، یک سری اقدامات احیاگرانه و مسئولانه را برای رشد و بالندگی و شکوفایی این جنگل‌های بکر ایرانی آغاز کنیم تا جهانیان و مسئولان یونسکو اطمینان یابند که میراث طبیعی جنگل‌های هیرکانی از حالا به بعد متعلق به کل جامعه بشریت است و تمامی ایرانیان با آگاهی از این مسئولیت بزرگ که اکنون بیش از هر زمان دیگری بر روی دوش‌شان سنگینی می‌کند، حافظ و حامی منافع حیاتی این جنگل‌ها در مناطق شمالی ایران خواهند بود.

بهره‌برداری قانونی از جنگل‌های هیرکانی یعنی چه؟
البته اشرفی پور این را هم گفت که ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی هرگز به معنای توقف بهره‌برداری‌های قانونی از این جنگل‌ها نبوده و وقتی از او پرسیدیم که کمی در خصوص بهره‌برداری‌های قانونی در این باره توضیح بدهد، تاکید کرد: بهره‌برداری از جنگل لزوما و حتما به موضوع قطع درختان و بهره‌برداری از چوب خلاصه نمی‌شود، بلکه موضوع بهره‌برداری‌های قانونی به معنای معیشت پایدار چوپانان و روستاییان ساکن این مناطق است.
مدیر این پایگاه جهانی ادامه داد: وقتی می‌گوییم بهره‌برداری قانونی به این معناست که هنوز هم می‌توان از ظرفیت زیبای این جنگل‌های دیرپا برای رشد و رونق اقتصاد منطقه و گسترش صنایع دستی بومی و توسعه گردشگری در این مناطق (که از این به بعد، با جهانی شدن جنگل‌های هیرکانی خواه ناخواه تکانی اساسی خواهد خورد)، بهره برد.
البته این مقام اجرایی در پایان، خاطرنشان کرد: ناگفته نماند که در سالیان اخیر، متاسفانه یک رویکرد بسیار نادرست و مخرب در خصوص جنگل‌های هیرکانی اتفاق افتاده و آن هم به پیدا شدن مدعیانی چند، برای بهترین و بکرترین اراضی در دل جنگل‌های سرسبز و بکر هیرکانی، تحت عنوان مستثنیات (اراضی شخصی) باز‌می‌گردد که از این به بعد، با توجه به برجسته شدن بُعد جهانی این جنگل‌ها از مسئولان ذیربط به ویژه ادارات منابع طبیعی در شهرستان‌های مربوطه انتظار می‌رود که فکری اساسی برای توقف این طرح‌های مخرب و تهدیدکننده برعلیه زندگانی جنگل‌های هیرکانی بکنند.

جنگل‌هایی که 7/1 دهم مساحت ایران را شامل می‌شوند‌ 
اما محمد درویش نیز از فعالان برجسته محیط زیست کشور، در این باره و در پاسخ به این پرسش خبرشمال که آیا از این به بعد، این امیدواری برای حیات جنگل‌های هیرکانی وجود دارد که محدودیت‌ها و حساسیت‌های بیشتری متوجه این گنجینه سبز بشود، گفت: مناطق تعیین شده تنها بخش بسیار کوچکی از وسعت جنگل‌های هیرکانی (مساحت این جنگل‌ها 7/1 وسعت ایران است) را شامل می‌شود و تازه، همین 307 هزار هکتار نیز اغلب از میان پارک‌ها و مناطق جنگلی حفاظت شده ایران همچون پارک ملی گلستان و جنگل ابر و... که کمتر از سایر مناطق، دچار آسیب و تخریب شده‌اند، انتخاب شده است که از این بابت، تقریبا اتفاق خاصی را در تشدید نظارت‌ها شاهد نخواهیم بود.

800 هزار هکتار جنگل مخروبه هیرکانی!
محمد درویش ادامه داد: بر اساس گزارش‌های بدست آمده از جنگل‌های هیرکانی توسط جنگل‌شناسان (اکولوژیست‌ها)، حدود 800 هزار هکتار از وسعت 2 میلیون هکتاری این جنگل‌های ارزشمند، اکنون به مخروبه تبدیل شده است، به گونه‌ای که دیگر حتی به عملیات وسیع و عمیق احیا نیز پاسخ نخواهند داد و همین امر نیز نشان‌دهنده آن است که ما ایرانیان، تا به اینجای کار با این منحصربفردترین و قدیمی‌ترین جنگل‌های جهان، بسیار نامهربان بوده‌ایم.
اما درویش، در باب مثال در این زمینه و گواه بر مدعای خود، به این اقدام ناشایست و خارج از عرف و قانون برخی چوپانان اشاره کرد که سال‌هاست برای رشد علف‌ در دل این اقیانوس سبز کهن، درختان ارزشمند این نواحی را از کمر قطع کردند تا آفتاب بر زمین بتابد و علف‌ها به جای شاخ و برگ درختان به خورشید سلام کرده و اندکی بعد، در شکم گاو و گوسفندها، مهیای 
دفع شوند!

ویترینی زیبا و یادگاری عزیز 
بر اساس گفته‌های درویش، اکنون، جدای از مناطق تعیین شده که مجوز ثبت جهانی را برای جنگل‌های هیرکانی به ارمغان آورده است، سایر مناطق پیرامونی که بخش وسیعی از جنگل‌های هیرکانی را در‌برمی‌گیرد، در وضعیت بسیار خطیر و نامناسبی قرار دارند تا جایی که به غیر از یکی دو گونه ارزشمند گیاهی، از وجود بسیاری دیگر از گونه‌ها همچون «بلندمازو، افرا، ممرز، راش، شمشاد، انجیلی و...» خالی شده و در واقع این مناطق تعیین شده، تنها به عنوان ویترینی زیبا و یادگارانی عزیز از هم‌قطاران از دست رفته خود، توانستند نشان زرین ثبت جهانی را از چهل و سومین اجلاس یونسکو دریافت دارند!
درویش در ادامه گفت: این جنگل‌ها، اکنون بیش از هر زمان دیگری به حفظ و مواظبت نیازمند هستند که یکی از فاکتورهای اساسی با توجه به وقوع آتش‌سوزی‌های قریب‌الوقوع در میان انبوه درختان این مناطق، خریداری دستگاه اطفای حریق مناسب از جمله «کانادایر»، برای خاموش کردن آتش غفلت گردشگران سهل‌انگار یا آتش‌سوزی‌های طبیعی در ایام مختلف سال است، البته به شرطی که دیگر با این توجیه که خرید و نگهداری این دستگاه، توجیه اقتصادی ندارد مواجه نباشیم! (چندی پیش رییس سازمان حفاظت محیط زیست کشور از فقدان توجیه اقتصادی برای خریداری دستگاه‌های اطفای حریق سخن گفته بود!)

شهروند خبرنگار جنگل‌های هیرکانی باشیم
محمد درویش در پایان از مردم خواست تا در کنار مراعات بسیاری از موارد در سفر به این مناطق، همچون روشن نکردن آتش در این جنگل‌ها و یا به‌کارگیری از آتش‌دان در هنگام استفاده از ذغال برای طبخ کباب، هرگونه اتفاق مشکوک و اقدام غیرقانونی از قبیل قطع درخت به منظور قاچاق، یا ساخت ویلا و... در این نواحی را به سایت اصلی یونسکو گزارش دهند.

 

 
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی