• منتشر شده در چهارشنبه, 19 دی 1397 11:47

کفه نامیزان ترازوی آموزش و پیشرفت در مدارس

 
 
 

پس از گذشت حدود 3 دهه از فعالیت رسمی مدارس غیرانتفاعی و غیردولتی، هنوز مشهودترین تفاوت عمده این مدارس با مدارس دولتی برخورداری از امکانات و امتیازاتی است که دانش‌آموزان مدارس دولتی از آن بی‌بهره هستند، به گونه‌ای که از دیرباز این مدارس به مدارس پولدارها و یا افراد با تمکن مالی معروف شده است. 
مهم‌ترین اولویت مدارس غیردولتی از همان ابتدا به دلایل و انگیزه‌های درآمدزایی برای صاحبان، پیاده‌سازی انواع ایده‌ها برای جذب مشتری بیشتر بوده و این امر موجب تفاوت در شکل و فرم و کیفیت بین خود این مدارس شده است، اما در این میان مدارس دولتی به دلیل اتکا به بودجه دولتی و پوشش جمعیتی بیشتر به دلیل آموزش تقریبا رایگان، از بسیاری جهات از مدارس غیرانتفاعی عقب ماندند و این تفاوت فاحش بین مراکز آموزشی و دستیابی  عده‌ای خاص به مدارس غیردولتی در کنار سیستم نمره دهی تقریبا بدون نظارت در این مدارس شبهاتی در عدالت آموزشی ایجاد می‌کند.
اختلافات روند کیفی آموزش در مدارس دولتی و غیردولتی به واسطه امکانات و رسیدگی بیشتر به دانش‌آموزان باور موفقیت محصلان این مدارس را به تدریج در بین والدین بیشتر کرده است. گواه این موضوع در قبولی فرزندان در مدارس تیزهوشان یا به اصطلاح سمپاد است که به گفته مسئولان آموزش و پرورش بیشتر قبول‌شدگان این نوع مدارس در ورودی دوره متوسطه اول، دانش‌آموزانی هستند که دوره ابتدایی را در مدارس غیرانتفاعی گذرانده‌اند. رئیس اداره استعداد درخشان آموزش و پرورش مازندران در این باره گفت: از دیر باز اغلب دانش‌آموزان مدارس غیردولتی و غیرانتفاعی به واسطه جوانگرایی در کادر آموزشی، امکانات تحصیلی متنوع و استاندارد و همچنین توجهات ویژه بیشترین آمار قبول شدگان مدارس تیزهوشان هستند. 
عبدالله آزادی با بیان اینکه در چند سال اخیر به خاطر ثبت نام مستقیم و اینترنتی دانش‌آموزان برای مدارس تیزهوشان آماری مستند در دست نیست، افزود: بر اساس آمار گذشته بیش از نیمی از دانش‌آموزان ورودی تیزهوشان از مدارس غیرانتفاعی بودند. 
وی با بیان اینکه نمی‌توان تجهیزات کامل‌تر مدارس غیرانتفاعی را به واسطه منابع مالی نادیده گرفت، افزود: اغلب مدارس غیرانتفاعی در مجموع از خدمات و امکانات استانداردتری برخوردار هستند، اما برای مدارس غیرانتفاعی در جایگاه بی‌کیفیت، نیز استثناهایی وجود دارد که نمی‌توان به آنها استناد کرد. 
تفاوت‌های باورپذیر مدارس دولتی و غیرانتفاعی درحالی‌ست که بر اساس آخرین آمارها تنها 20 درصد از جمعیت دانش‌آموزی کشور در مدارس غیرانتفاعی تحصیل می‌کنند. 
علاوه بر این، کارشناسان آموزشی معتقدند با تنوع مراکز آموزشی فقط عده خاص و مشخصی از گروه‌های جامعه از امکانات بهتر آموزشی بهره‌مند می‌شوند و همان دانش‌آموزان نیز در آینده، شاکله ورودی‌های رشته‌های خاص مراکز آموزش عالی را تشکیل می‌دهند. 
به اعتقاد این افراد، بقیه دانش‌آموزان به دلیل سطح علمی دریافتی پایین‌تر و عدم توانایی رقابت با 
هم‌رده‌ها، آن هم به دلیل تسهیلات آموزشی کمتر، دچار یأس و ناامیدی شده و انگیزه کافی را برای ادامه تحصیل از دست می‌دهند و این خود از عوامل ایجاد فاصله طبقاتی به ویژه در مسائل فرهنگی و آموزشی می‌شود.

*رقابت نابرابر 
علی نائیجی، کارشناس مشاوره تحصیلی و از معلمان خصوصی کنکور تهران با اشاره به اینکه یکی از ناعدالتی‌ها در مدارس غیرانتفاعی احتمال بیشتر تقلبی بودن نمرات آنان است، گفت: متاسفانه سطح‌بندی مدارس بر الگوی استانداردی متکی نیست که این مساله منجر به کاهش انگیزه در دانش‌آموزان دولتی می‌شود. 
وی افزود: اغلب، نمرات دانش‌آموزان در مدارس دولتی و مدارس خصوصی با یکدیگر نابرابر است، زیرا معلمان مدارس موظف هستند بیشترین همکاری را در امتیاز و نمره دهی داشته باشند اما در مدارس دولتی معلمان با سختگیری و وسواس بیشتری به دانش‌آموزان نمره می‌دهند. 
نائیجی با بیان اینکه متاسفانه نظام آموزشی ما نمره‌محور است، افزود: نمره بالاتر برابر با قبولی در رشته‌های دانشگاهی و بازار کار بهتر است و بهترین شاهد و گواه این سخن، هدایت تحصیلی است که قبولی در رشته‌های تجربی با دانش‌آموزانی است که دارای بالاترین معدل باشند. 
این مشاور همچنین به امکانات مدارس غیرانتفاعی اشاره کرد و گفت: مدارس غیرانتفاعی به واسطه دسترسی به منابع مالی گسترده، تجهیزات و امکانات بهتری برای دانش‌آموزان فراهم می‌کنند که کاملا در مسیر تحصیلی آنان موثر است. 
وی افزود: شاید دانش‌آموزانی در مدارس دولتی باشند که در برخی حوزه‌ها موفقیت‌هایی کسب کنند، اما به طور کلی در شرایطی نابرابر از لحاظ تجهیزات و نمره، دانش‌آموزان مدارس دولتی عملا شانس کمی برای رقابت خواهند داشت.

*ترک تحصیل روانی پدیده‌ای جدید در نظام آموزشی 
این کارشناس مشاوره اظهار کرد: شاید امروز دیگر مانند گذشته با پدیده فرار یا ترک تحصیل از مدرسه روبرو نباشیم، اما نباید آن را نتیجه برقراری عدالت در فضای آموزشی دانست یا پوشش 100درصدی تحصیلی تلقی شود. 
وی افزود: ترک تحصیل نکردن امروز ناشی از مدرک‌گرایی به عنوان یک جایگاه اجتماعی و همچنین فقدان مهارت و بازار کار برای دانش‌آموزان است، اما واقعیت این است بسیاری از دانش‌آموزان از لحاظ احساسی و روانی در همان دوره متوسط اول ترک تحصیل می‌کنند. 
به گفته نائیجی، بی‌انگیزگی نسبت به رشته‌ای تحصیلی و ادامه تحصیل به واسطه اصرار خانواده و یا از سر خجالت، نتیجه همین ترک تحصیل روانی و عاطفی است. 
این کارشناس افزود: وجود ناعدالتی در میان مدارس غیرانتفاعی و دولتی و مشاهده خروجی‌های نابرابر از این دو طیف مدرسه منجر به دلسردی دانش‌آموزان از ادامه تحصیل می‌شود. 
*پول و دانایی 
نائیجی همچنین گفت: مدارس خصوصی یا به اصطلاح غیرانتفاعی به دلیل توان بالای مالی، بهترین معلمان هر منطقه را به خود جذب می‌کنند و این در حالی است که عملا بسیاری از مدارس دولتی را مدرسان خسته و در حاشیه بازنشستگی و بی‌حوصله‌تر اداره می‌کنند. 
این معلم با اشاره به مشکلات متعدد مالی فرهنگیان افزود: بسیاری از معلمان که حتی از نیروهای رسمی آموزش و پرورش هستند بیشتر زمان و انرژی خود را در مدارس غیرانتفاعی صرف می‌کنند و هر سال در تلاش هستند که کلاس‌های کمتری در مدارس دولتی گرفته تا وقت بیشتری برای حضور در مدارس غیرانتفاعی داشته باشند. 
نائیجی همچنین با اشاره به جوانگرا بودن معلم در مدارس غیردولتی گفت: این نوع معلمان در کنار آشنایی با جدیدترین متدهای آموزشی، برای دستیابی به جایگاهی بهتر تلاش بیشتری نسبت به معلمان کهنسال مدارس دولتی دارند و وقت بیشتری برای دانش‌آموزان صرف می‌کنند. 
به گفته او ارتباط قوی‌تر معلمان جوان و با انگیزه با دانش‌آموزان در کنار امکانات بهتر در مدارس غیردولتی، همخوانی بیشتری با نظام جدید آموزشی که همان مهارت آفرینی و انگیزشی بودن تعلیم و تربیت دارد.

*بازی دو سر بُرد 
پری خیری از فرهنگیان بازنشسته کشور گفت: موفقیتهای دانش‌آموزان در نمرات کلاسی و امتحانات، المپیادها، جشنواره‌ها، کنکور، مسائل تربیتی و همچنین توفیقاتی که دانش‌آموزان به لحاظ رفتاری و اخلاقی کسب کردند، در رتبه بندی مدارس موثر است. 
این فرهنگی بازنشسته با 27 سال سابقه مدیریت مدرسه اضافه کرد: هر مدرسه‌ای که بیشترین امتیازات را کسب کند، با رتبه ممتاز به عنوان مدرسه برتر شناخته و معرفی خواهد شد و مزایایی نیز برای آنان به همراه خواهد داشت، اما مهم‌ترین عامل در رتبه‌بندی، معدل و نمرات دانش‌آموزان است. 
خیری، سیستم نمره دهی در مدارس غیرانتفاعی را به همین دلیل بازتر دانست و گفت: در این رابطه دو سر بُرد، هم دانش‌آموز با نمرات بالاتر برای ورود به رشته تحصیلی خوب آماده می‌شود و از طرف دیگر مدارس با رتبه بالاتری به حیات اقتصادی خود ادامه خواهند داد.
مصطفی جلالی از از کارشناسان علوم تربیتی کشور که تجربه مدیریت چندین مدرسه ایرانی در خارج از کشور را داشته است گفت: در بسیاری از کشورهای توسعه یافته مدارس غیرانتفاعی تحت عنوان مدارس خصوصی وجود دارد که تجربیات خوبی در مدیریت و نظارت بر آنان وجود دارد که می‌توان از آنها الگوبرداری کرد. 
وی با بیان اینکه مدارس غیرانتفاعی نباید به شکلی از حسرت برای دانش‌آموزان کم برخوردار تبدیل شود، افزود: آموزش و پرورش باید با تجهیز مدارس دولتی به امکانات رفاهی و علمی شرایطی برابر برای دانش‌آموزان ایجاد کند. 
وی جمعیت کم دانش‌آموزان مدارس غیرانتفاعی را مزیتی مهم و فاکتوری برای افزایش کیفیت آموزش برشمرد و افزود: معلمان جوان این مدارس باانگیزه ماندگاری و تقاضای کار بیشتر از سوی دیگر مدارس توان و همت بیشتری برای آموزش دانش‌آموزان صرف می‌کنند که این موارد باید در مدارس دولتی هم لحاظ شود. 
به گفته جلالی، علاوه بر این باید نظام نمره‌دهی نیز یا تغییر کند و یا براساس استاندارد و الگوی مشخصی تنظیم شود تا عدالت برای تمام دانش‌آموزان برقرار شود و شاهد یک فضای رقابتی علمی و آموزشی سالم همراه با آرامش باشیم. 
این کارشناس علوم تربیتی همچنین گفت: تا زمانی که فرصتها و امکانات برای دانش‌آموزان در هر مدلی از مدارس برابر نباشد، نمی‌توان شاهد اثربخشی و نتیجه‌دهی نظام آموزشی بود. 
وی سخت‌ترین چالش در هر نظام آموزشی را تحصیل همراه با حقارت و سرخوردگی عنوان کرد و افزود: در چنین فضای نابرابری نه تنها شاهد ترک تحصیل دانش‌آموزان هستیم، بلکه با پدیده‌ای به نام فرار استعدادها یا فرار مغزها از کشور روبرو می‌شوید که امروز گریبان نظام آموزش عالی و آموزش و پرورش ما را گرفته است. 
او همچنین به درآمد پایین معلمان بخصوص در مدارس دولتی اشاره کرد و آن را مهلک‌ترین ویروس نظام آموزشی کشور دانست و افزود: تا زمانی که منابع مالی معلمان تامین نباشد، فروش آموزش و درآمدزایی از تعلیم سرلوحه کار معلمان می‌شود. 
جلالی، تامین مالی و ایجاد امنیت اقتصادی برای معلمان را از مهم‌ترین راهکارهایی دانست تا مانع از مهاجرت معلمان بخصوص معلمان برجسته به مدارس غیرانتفاعی شود. 
وی افزایش مدارس دولتی و فضای آموزشی بیشتر و تجهیز بیشتر به امکانات آموزشی و کمک آموزشی و کمک درسی و در عین حال توجه بیشتر به وضعیت تحصیلی دانش آموزان بر اساس راندمان و سنجه‌هایی مشخص را از لازمه‌های کاهش فاصله سیستم آموزشی دولتی و غیردولتی امروز برشمرد. / ایرنا

 

 
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی