• منتشر شده در چهارشنبه, 30 آبان 1397 11:31
خبرشمال در پی عدم اجرای قانون ممنوعیت نوشتن مشق شب برای دوره ابتدایی گزارش می‌دهد

تلاش بیهوده برای حذف مشق شب‌های بی‌فایده!

 
 
 
 

مائده مطهری‌زاده /

وزیر آموزش و پرورش در ابتدای سال تحصیلی جاری، از ممنوعیت مشق شب، برای دانش‌آموزان اول تا سوم ابتدایی خبر داده بود. این خبر برای کودکان، حُسن یک بستنی تازه و خوشمزه‌ای را داشت که در زیر آفتاب تابستان قرار گرفت و به سرعت آب شده، چون این دستورالعمل، عملا فقط بر روی کاغذ مانده و هنوز به عنوان یک دستور لازم‌الاجرا به آن اعتنا نمی‌شود!

همه ما پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایی داریم که همه‌شان در برگ‌هایی از خاطرات‌ دور خود به یاد دارند که در کودکی، تمام شب‌های بلند پاییز و زمستان را با نوشتن‌های مدام و درد سرِ انگشتان و بی‌خوابی‌های ملال‌آور می‌گذراندند. درست شبیه ماشین‌های تحریر قدیمی که کاری جز نوشتن و نوشتن و باز هم نوشتن نداشتند! 
هرچند که برخی از قدیمی‌ها معتقد بودند اگر این مشق شب‌های خسته‌کننده نبود، آنها به جایی نمی‌رسیدند اما به هر ترتیب، با گذشت زمان مشخص شد که این مشق شب‌های کسلات بار، نه تنها هیچ چیزی به دانش کودکان اضافه نمی‌کرد بلکه با رنج فراوانی که به آنان تحمیل می‌کرد علاوه بر خشکاندن چشمه ذوق و بازی و شادابی کودکان، آنها را از درس و مدرسه برای همیشه منزجر و متنفر می‌کرد. به همین دلیل هم در نظام‌ جدید آموزشی ایران، به خصوص بعد از انقلاب اسلامی، آرام آرام، از شیوه‌های قدیم تعلیم، بخصوص در دوره ابتدایی فاصله گرفته شد و به جای آن از روش‌های نوین آموزشی بکارگیری شد.

*کار سخت تغییر نگرش
اما تغییر نگاه معلمان و مدیران مدارس نسبت به نحوه آموزش به دانش‌آموزان خردسال، خود امری بود پیچیده و زمان‎بَر، زیرا معلمانی که خود، در زیر بار شکنجه‌های مداوم روحی و البته بعضا جسمی تاب آورده و بزرگ شده بودند، رسیدن به این درجه از موفقیت را تنها و تنها در گروِ پذیرفتن سبک‌های قدیم آموزشی (از جمله تنبیه‌های بدنی و روحی مثل مشق شب‌های شکنجه‌آور) با آغوش باز می‌پنداشتند و هر چقدر هم روانشناسان و کارشناسان آموزشی برای آنان دلیل و مدرک علمی می‌آوردند که موفقیت آنها برای رسیدن به جایگاه کنونی، تنها مرهون زحمات و تلاش‌های خودِ آنهاست (بدون آنکه حتی درصدی از این پیشرفت‌ها از آنِ معلمان سختگیر و شکنجه‌گر آنها باشد) به خرج‌شان نمی‌‎رفت که نمی‌رفت و از قضا سال‌ها طول کشید تا معلمان توانستند از فضای فکری و آموزشی قدیم جدا شده و به سبک‌های نوین اثرگذار آموزشی روی خوش نشان دهند. البته مشکلی که وجود داشت این بود که حتی در نظام آموزشی جدید هم مشق شب، این بار نه در شکل تنبیه بلکه در قالب بخشی جداناشدنی از آموزش، به حیاتِ خود ادامه داد.
نکته عجیب ماجرا هم دقیقا اینجاست که مشق شب، نسخه آموزشی‌ست که اغلب برای دانش‌آموزان ابتدایی صادر می‌شود و در مراحل بالاتر دوره‌های آموزش عمومی، کم کم مشق شب، جای خود را به درس خواندن و مطالعه و آمادگی برای پرسش‌های کتبی و شفاهی و امتحانات پایان ترم می‌دهد و به همین منظور نیز، وزیر آموزش و پرورش و معاون آموزش ابتدایی این وزارتخانه، برای تغییر این رویه خطرناک در دوره ابتدایی، در یک اقدام خلق‌الساعه و یک شبه تصمیم به حذف و ممنوعیت مشق شب برای دانش‌آموزان اول تا سوم ابتدایی گرفتند.

*امان از قوانین دستوری که یک شبه می‌آیند و یک روزه هم می‌روند!
پژوهش‌ها نشان می‌دهد رونویسی و مشق شب تاثیر زیادی در یادگیری ندارد و برعکس به یک برنامه تنش‌زا بین بچه‌ها و والدین تبدیل شده است.
این جمله را معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش بر زبان آورده بود، وقتی که می‌خواست لزوم اجرایی کردن دستورالعمل جدید آموزشی را به معلمان یادآور شود. رضوان حکیم زاده، در حالی در روزهای پایانی شهریورماه امسال از حذف مشق شب در پایه‌های اول تا سوم ابتدایی خبر داده بود که عملا قبل از آن هیچگونه انذار و هشدار و آمادگی به معلمان مبنی بر ممنوعیت تکلیف شب داده نشده بود و همین هم کار را سخت‌تر کرده است. حکیم زاده در گفت‌و‌گویی که با ایرنا داشته است، اظهار کرد: پژوهش‌ها نشان می‌دهد رونویسی و مشق شب تاثیر زیادی در یادگیری ندارد. وی ادامه داد: در مرحله اول، این برنامه در کلاس‌هایی که تراکم ۱۶ تا ۲۵ دانش آموز دارند اجرا خواهد شد به این نحو که بچه‌ها قرار است تکالیف خود را در مدرسه زیر نظر معلمان انجام دهند و ساعت‌های بیرون از مدرسه را صرف مهارت آموزی کنند.
وی با بیان اینکه اکنون این برنامه مراحل پایانی را طی می‌کند و تا قبل از مهرماه به سراسر کشور ابلاغ خواهد شد، گفت: برنامه حذف مشق شب و جایگزینی تکالیف مهارت محور در سال‌های آینده به دیگر مدارس نیز تعمیم داده خواهد شد زیرا این برنامه مبتنی بر رویکردهای جدید تعلیم و تربیت در دوره ابتدایی است به این نحو که بچه‌ها فعالیت‌های یاددهی و یادگیری را تا جایی که مربوط به کلاس‌های درس می‌شود در مدرسه انجام داده و بیرون از مدرسه فعالیت‌های مکمل و مبتنی بر مهارت داشته باشند. معاون وزیر آموزش و پرورش تصریح کرد: در این رابطه چارچوبی تهیه شده که در برگیرنده مهارت‌های مورد نظر در سند برنامه درسی ملی همچون انضباط اجتماعی، مسئولیت‌پذیری، حفظ محیط‌زیست، آموزش شهروندی، استفاده درست از منابع است و معلمان می‌توانند متناسب با این مهارت‌ها همراه با خلاقیت‌های خود برنامه‌ها را دنبال کنند. حکیم زاده بیان داشت: در این برنامه‌ها به عنوان مثال دانش آموز می‌تواند همراه خانواده خود یک روز خرید روزانه منزل را انجام داده و حساب‌ها و پرداخت‌ها را اداره کند تا هم مفاهیم ریاضی را تمرین کند و هم با مفاهیم مدیریت مالی آشنا شود.
معاون آموزش ابتدایی که گویا کلیت امر را پذیرفته می‌دید، چندی پیش در باب تقسیم‌بندی کودکان در دوره‌های ابتدایی نیز به اظهارنظر پرداخته و گفت: این مطلب را که گفته می‌شود حذف مشق شب فقط برای دانش آموزان مرفهی است که در کلاس‌های با تراکم پایین تحصیل می‌کنند، قبول ندارم.
این اظهارنظر در حالی بوده است که برخی کارشناسان معتقدند حذف مشق شب برای کلاس‌های با جمعیت دانش آموزی پایین بیشتر شامل مدارس غیردولتی و دانش آموزانی می‌شود که از امکانات به نسبت مرفه برخوردارند و این مساله با عدالت آموزشی مغایرت دارد. در همین پیوند، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش گفت: تراکم جمعیت دانش آموزی در شهرهای بزرگ زیاد است و در بسیاری از شهرهای کوچک مشکل تراکم چه در مدارس دولتی و چه غیردولتی نداریم و معلمان می‌توانند زمان و ساعت آموزشی را به گونه‌ای تنظیم کنند که دانش آموزان داخل کلاس تکالیف خود را انجام داده و بازخورد آن را از معلم دریافت کنند. رضوان حکیم زاده یادآوری کرد: انجام تکالیف در کلاس‌های با تراکم کمتر از 15 نفر در صورت تک پایه بودن نیز مجاز است.
وی افزود: بر اساس تصمیم وزارت آموزش و پرورش در سال تحصیلی جاری برنامه تکالیف مهارت محور مختص دانش آموزان پایه‌های اول تا سوم ابتدایی است و 2 ساعت آموزشی با عنوان برنامه ویژه مدارس برای مهارت آموزی نیز شامل پایه‌های چهارم تا ششم و دوره اول متوسطه می‌شود.
حکیم‌زاده تصریح کرد: «هدف این است که به جای تمرین، تکرار بیهوده و رونویسی‌های بی فایده که دانش آموزان انجام می‌دادند و معلمان هم فقط یک خط روی آن می‌کشیدند و بازخورد زیادی نمی‌گرفتند، بچه‌ها به سمت تکالیف مهارتی گرایش پیدا کنند.»

*می‌توانست قابل تحسین باشد اما...
همه حرف‌ها و اقدامات وزارت آموزش و پرورش در جهت حذف مشق شب از دوره ابتدایی در صورتی می‌توانست تحسین‌برانگیز باشد که این وزارتخانه، قبل از صدور چنین دستور‌العملی، بسترهای لازم را برای  اجرایی کردن این قانون جدید آموزشی فراهم می‌کرد، نه آنکه ابتدا قانون را بنویسد و سپس برای چگونگی به اجرا درآمدن آن چاره‌سازی کند!

*در مدارس مازندران هنوز مشق شب از مد نیفتاده است!
متاسفانه در بسیاری از مدارس ابتدایی مازندران، هنوز مشق شب از دور آموزش به دانش‌آموزان این مقطع خارج نشده است و همچنان کودکان، برخلاف امیدواری‌های معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، مشغول رونویسی‌های بی‌فایده هستند که از این میان، می‌توان به مدارس ابتدایی شهید جهانیان فریدونکنار، وزرا محله سرخرود، مریج محله آمل و ده‌ها مدرسه ابتدایی دیگر اشاره کرد. وقتی موضوع را با سید عیسی میرشفیعی، معاون آموزش ابتدایی اداره کل آموزش و پرورش در میان گذاشتیم و از وی در خصوص چرایی این امر پرسیدیم در پاسخ گفت: این دستور‌العمل، به دلیل عدم آمادگی معلمان برای اجرای مهارت‌محوری به جای مشق شب، هنوز لازم‌الاجرا نشده و این موضوع، به مرور زمان و با آشنایی بیشتر مربیان و آموزگاران دوره ابتدایی رنگ اجرایی به خود خواهد گرفت.

*کلام آخر
اما یک سؤال بزرگ! چرا ما در ایران هنوز یاد نگرفتیم، قبل از نوشتن یک قانون، دستور‌العمل و بخشنامه، دست و جیغ و هورا کشیدن و خوشحالی و شعف از تصویب آن، ابتدا فکری برای فراهم نمودن بسترهای لازم بکنیم؟!
مثل این می‌ماند که فردی، قبل از آنکه فنداسیون خانه‌اش را بریزد، آگهی فروش آن را به روزنامه‌های کثیرالانتشار ارائه کند! آیا این آگهی یک خریدار هم می‌تواند داشته باشد؟ به واقع اینطور به نظر می‌رسد که همزمان با ممنوعیت و حذف مشق شب برای دانش‌آموزان ابتدایی، مسئولان محترم باید هرشب، هزار بار از روی کلمه قانون بنویسند تا ملکه ذهن‌شان شود که «قانون» قانون است و فراهم آوردن بسترهای لازم برای اجرا نمودن آن، به قبل از تصویب بازمی‌گردد و نه بعد از تصویب آن! ولو اینکه آنها هیچ ارادتی به قانون و اراده‌ای برای انجام دادن آن نداشته باشند!

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی