آخرین اخبار :
  • منتشر شده در جمعه, 30 شهریور 1397 11:06

ضعف زراعت چوب؛ پاشنه آشیل طرح تنفس جنگل

 
 

طرح تنفس جنگل در حالی برای یک دوره 10 ساله در کشور به اجرا گذاشته شده است که زراعت چوب به عنوان یکی از بسترهای مورد نیاز آن همچنان دچار ضعف اساسی است و هیچگونه دورنمای امیدوارکننده‌ای دیده نمی‌شود.
مجلس شورای اسلامی، سال 89 با تصویب قانونی، طرح توسعه زراعت چون را به منظور افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی به عنوان یک تکلیف تعریف کرد و در دی‌ماه سال 1392 نیز دولت،  مصوبه‌ای در خصوص بهینه‌سازی وضعیت مدیریت منابع طبیعی گذراند که در ماده 48 آن بر ضرورت توسعه زراعت چوب تاکید شده است. از سوی دیگر، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور سهم زراعت چوب در تامین منابع سلولزی را 40 درصد اعلام کرد و طبق برنامه، سطح اختصاص‌یافته به این امر تا پایان برنامه ششم توسعه باید از 15 هزار هکتار فعلی به 75 هزار
 هکتار برسد. اگرچه طرح تنفس و ممنوعیت برداشت چوب از جنگل‌های هیرکانی شمال که از سال پیش کلید خورده است، در واقع شوک اطلاع‌رسانی دولت تدبیر و امید نسبت به فاجعه‌آمیز بودن برداشت‌های بی‌رویه از جنگل‌های شمال است، اما برای به نتیجه رسیدن این مصوبه، نیاز به حل مشکلات زراعت چوب است. مشکلات زراعت چوب استان مازندران در حالی است که به گفته کارشناسان با توجه به چالش‌های به وجود آمده ناشی از برداشت‌های غیر اصولی جنگل و محدودیت منابع تولید چوب و تاکید بر جنبه‌های ذخیره‌گاهی و حفاظت از جنگل‌های شمال، زراعت چوب، مهم‌ترین روش‌های تولید منابع و مواد اولیه صنایع چوبی است.
استان مازندران، 460 هزار هکتار زمین زراعی و باغی دارد و از آنجایی که شالیکاری با 230 هزار هکتار برابر با نیمی از زمین‌های کشاورزی استان مهم‌ترین کشت و کار محسوب می‌شود، زراعت چوب به دلیل ایجاد سایه و جلوگیری از تابش نور مستقیم خورشید به سطح مزرعه در این اراضی قابل انجام نیست و کشاورزان شالیکار حتی از کاشتن صنوبر در اطراف مزرعه‌شان چندان استقبال نمی‌کنند.  کارشناسان مسیر‌های آبرفتی رودخانه‌ها، حاشیه دره‌های مرطوب، اماکن عمومی به ویژه قبرستان‌ها، محوطه بقاع امامزادگان، حاشیه زمین‌های ورزشی، حاشیه آب‌بندان‌ها و آبگیرها، اطراف راه‌های روستایی و بین شهری را از فرصت‌های مهم زراعت چوب در بخشی از کشور به ویژه استان‌های شمالی می‌دانند. یک عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، با بیان اینکه همچنان برای جنگل‌های شمال در بخش‌های مختلف حفاظت، توسعه جنگل، احیا و بهره‌برداری، برنامه‌ریزی و طرح‌های جامعی تهیه نشده است، گفت: اگر طرح زراعت چوب به درستی برای تامین مواد اولیه واحدهای سلولزی اجرایی نشود، قاچاق چوب از داخل جنگل‌ها افزایش خواهد یافت. 
محمد امینی افزود: جنگل‌های شمال، قطعه قطعه آن نیاز به برنامه خاص دارد و با طرح استراحت جنگل چالش‌ها چندین برابر می‌شود. وی چالش‌های زراعت چوب در زمین‌های مازندران را جدی و پر رنگ دانست و بیان داشت: باید برای جای جای زمین‌های ملی و شخصی استان برنامه زراعت چوب تعریف کنیم.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه در حال حاضر 100 هزار هکتار از زمین‌های کشور زیر کشت زراعت چوب می‌رود که تولید سالانه آن به 2 میلیون متر مکعب می‌رسد، گفت: با توجه به نیاز 7 میلیون متر مکعبی صنایع چوبی کشور، زراعت چوب کمتر از 25درصد نیاز را بر طرف می‌کند. وی تهیه نهال مناسب و ارزان از سوی وزارت جهاد کشاورزی، استفاده از زمین‌های کنار جاده‌های روستایی و شهری، آب‌بندان‌ها و حاشیه رودخانه‌ها را از عمده راهکارهای توسعه زراعت چوب در مازندران برشمرد.
این عضو هیات علمی دانشگاه کشاورزی ساری هشدار داد: اگر نتوانیم زراعت چوب را با هدف تامین مواد اولیه صنایع چوبی استان مازندران عملیاتی کنیم، یقین داشته باشید نه تنها قاچاق چوب از جنگل‌های شمال دوچندان می‌شود، بلکه با توجه به نیاز کارگاه‌ها و واحدهای صنعت چوب، قطع درختان در گوشه و کنار کشور دوچندان شده و قاچاق بیداد می‌کند.
بر اساس آمار کمیسیون قاچاق کالا و ارز مازندران کشف قاچاق چوب در استان در پنج ماهه سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 2 برابر افزایش یافت. بنابر این آمار، میزان چوب قاچاق کشف شده حدود 450 هزار تُن اعلام شده است که در این رابطه بیش از 100 قاچاقچی چوب دستگیر شدند. 
همچنین در مازندران بیش از 2 هزار واحد کارگاهی و صنعتی بهره‌برداری چوب فعالیت دارند که طبق آمار 15 تا 20 درصد از نیازشان از داخل و بقیه از خارج تامین می‌شود.
این استاد دانشگاه، یکی از دلایل اصلی عدم استقبال شالیکاران به زراعت چوب را انتظار 7 تا 10 ساله بازگشت سرمایه و سوددهی احتمالی دانست و گفت: با توجه به بی‌ثباتی قیمت‌ها و نبود تضمین خرید بر اساس تورم، کشاورزان انگیزه‌ای برای صنوبر کاری ندارند.
امینی افزود: از طرفی به دلیل نبود زمین‌های یکپارچه برای زراعت چوب و جزیره‌ای بودن آن، شالیکاران به دلیل وجود سایه درختان، اجازه درختکاری به همسایه‌های خود را نمی‌دهند.
وی با بیان اینکه دولت باید در کنار اجرای طرح تنفس جنگل به حفاظت، احیا و به ویژه زراعت چوب توجه جدی‌تری داشته باشد، گفت: امروز بیش از 50 درصد عرصه‌های جنگلی شمال کشور فاقد طرح‌های جنگلداری است و به اذعان مسئولان منابع طبیعی بیشترین تخریب، تصرف و آتش‌سوزی و عوامل تهدید‌کننده دیگر در جنگل‌ها در مناطقی مشاهده می‌شود که فاقد طرح جنگلداری است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران - منطقه ساری هم از زراعت چوب به عنوان طرح جایگزین برای تامین مواد اولیه مورد نیاز صنایع سلولزی در این خطه از شمال کشور یاد کرد و گفت: با اجرای طرح تنفس جنگل‌های شمال، باید مواد اولیه صنایع سلولزی استان‌های شمالی از محل زراعت چوب  تامین شود.
سید محسن موسوی تاکامی افزود: بر اساس قانون، چندین دستگاه دولتی از جمله صنایع و معادن، شهرک صنعتی، دفتر امور روستایی استانداری‌، شهرداری‌ها، جهاد کشاورزی و مردم، متولی اصلی این طرح هستند که تاکنون به نظر می‌رسد به طور جدی وارد این کارزار نشدند. وی کمبود اعتبار، نبود متولی اصلی پیشرو و نبود توجیه اقتصادی برای اجرای طرح از سوی مردم را عامل اصلی کمرنگ شدن این طرح دانست. موسوی تاکامی گفت: اجرای طرح زراعت چوب نیاز به تامین زمین دارد که این اراضی در اختیار دستگاه‌ها و مراکز دولتی و یا مردمی خارج از حیطه اختیار منابع طبیعی است و این دستگاه‌ها باید پیش‌قدم شوند. مدیرکل منابع طبیعی مازندران خاطرنشان کرد: اگر طرح زراعت چوب به درستی برای تأمین مواد اولیه واحدهای سلولزی اجرایی نشود، قاچاق چوب از داخل جنگل‌ها افزایش خواهد یافت. /ایرنا

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی