آخرین اخبار :
  • منتشر شده در یکشنبه, 30 مهر 1396 07:26
خبرشمال، راه‌های مقابله با عصبانیت‌های افسارگسیخته را بررسی می‌کند

اعصاب ناآرام در زیر پوست جامعه

 

 

 

خبرشمال / گروه اجتماعی

در روز چند بار به شبکه‌های مجازی، سر می‌ز‌نید؟ چند بار به پست‌هایی بر می‌خورید که در آن، نشانی از عصبانیت و خشم وجود دارد؟ چند بار از خودتان می‌پرسید که آیا این شخص که دست به چنین اقدام جنون آمیزی زده است، اصلا بویی از انسانیت برده است؟! 
این همه سوالاتی است که پاسخ آن را می‌توان در میان سخنان روانشناسان و روانپزشکان جامعه پیدا کرد. اما این سخنان آسیب‌شناسانه تا چه میزان می‌توانند دردی از جامعه دوا کنند؟! وقتی مادری در یک اقدام جنون‌آمیز، فرزند خردسالش را به دست مرگ می‌سپارد و یا پدری بعد از کشتن همسر و فرزندانش، خودش را از شرّ این زندگی نکبتی که برای خود ساخته خلاص می‌کند، یا حتی معلمی به دلیل فشارهای زندگی و حقوق ناچیز و هزار علت دیگر، به پیاده کردن خشونت و خشم فروخورده‌اش بر سرِ کودکی بی‌نوا روی می‌آورد، چگونه می‌توان از عواقب دلخراش عصبانیت در جامعه نگفت؟! تحصیلات کم، پایگاه پایین اقتصادی فرد در جامعه، فقر و بی‌پولی، بیکاری، نبود فضای گفتمان در جامعه و حتی برنامه‌های یک سویه رسانه‌ها، همه و همه در بروز خشونت تاثیرگذارند؛ به عبارت دیگر اگر بخواهیم خشونت را از منظر جامعه شناسی واکاوی کنیم این مساله روشن می‌شود که خشونت نتیجه تحولات فرهنگی، تاریخی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در یک جامعه است.

* منشاء خشونت‌ها کجاست؟
مدیر گروه مسائل و آسیب‌های اجتماعی در انجمن جامعه‌‌شناسی ایران با اشاره به یک تحقیق انجام شده در خصوص بازنمایی خشونت خانگی در مطبوعات در دو روزنامه جام جم و همشهری در سال ۸۸‌، می‌گوید: خشونت خانگی یکی از نمادین‌ترین جلوه‌های خشونت است که هم بازتاب خشونت جامعه است که در خانواده بازتولید می‌شود و هم منشا و آغازی برای خشونت‌های بعدی در جامعه به شمار می‌رود.

* علل خشونت‌های خانگی و یک پژوهش
بخارایی می‌افزاید: بر اساس نتایج یک پژوهش، ۴۴ درصد علت خشونت خانوادگی به خاطر اختلاف تحصیلی زوج‌ها بازمی‌گردد و هرگاه مواضع انتظار و سطح توقع زوج‌ها با هم اختلاف معناداری پیدا کند منجر به تحقیر یا خشونت کلامی می‌شود. وی تصریح می‌کند: ارتقاء سطح تحصیلی یکی از زوج‌ها موجب ایجاد منظومه فکری جدیدی می‌شود و باعث می‌شود رفتاری که تا دیروز پذیرفته می‌شده و برچسب خشونت نمی‌خورده است، امروز در این منظومه فکری جدید- به ویژه در زنانی که ارتقای سطح علم، شعور و تحصیل پیدا می‌کنند- برچسب خشونت می‌خورد. به گفته بخارایی، همچنین بر اساس این تحقیق، ۱۸ درصد خشونت‌های خانگی به علت اعتیاد، ۱۴ درصد به علت انحراف اخلاقی شوهر و ۱۸ درصد به علت بیکاری بوده است.

* آیا رفاه، خشونت را از بین می‌برد؟
این جامعه‌شناس در ادامه اضافه می‌کند: اینکه بیکاری یکی از دلایل خشونت به شمار می‌رود نباید این تصور را ایجاد کند که اگر به طور مثال شرایط زندگی از یک رفاه نسبی برخوردار شود و آمار بیکاری کاهش یابد به مقدار زیادی خشونت از جامعه رخت برمی‌بندد چرا که بر اساس این تحقیق، فقط ۱۸ درصد علت خشونت به خاطر بیکاری است. بخارایی می‌افزاید: هنگامی که می‌خواهیم خشونت را واکاوی کنیم باید به جنبه‌های پنهان آن که ریشه در فرهنگ دارد تا اقتصادی، توجه کرد.

* رابطه احساس امنیت و خشونت
این آسیب‌شناس اجتماعی در ادامه به رابطه بین هویت اجتماعی و احساس امنیت، اشاره می‌کند و می‌گوید: احساس امنیت، روی دیگر سکه خشونت به شمار می‌آید؛ هر چه فرد کمتر احساس امنیت کند برای اینکه در جامعه بماند و هویت اجتماعی‌اش حفظ شود، ناچار است به هر طریقی و به هر وسیله‌ای خودش را اثبات کند. وی به تحقیقی بین دانشجویان دختر دانشگاه‌ها در بابل اشاره می‌کند که در سه محور هویت محلی، ملی و فراملی انجام شده است. بر اساس نتایج این تحقیق، حدود ۸۰ درصد دانشجویان دختر، احساس هویت می‌کردند و آمار هویت محلی، ملی و فراملی به هم نزدیک بود. گویا دانشجویان در عرصه شناخت و معرفتی و ذهنی به طور بالقوه از یک پتانسیل و سرمایه‌ای برخوردارند.
به گفته بخارایی، ‌در این تحقیق، بیش از ۵۰ درصد دانشجویان در ابعاد گوناگون امنیت اجتماعی از جمله امنیت جانی‌، مالی‌، نوامیس جنسیتی و فکری، احساس ناامنی می‌کردند. این فاصله ۵۰ درصدی، احساس ناامنی اجتماعی تا ۸۰ درصدی احساس امنیت هویت به خاطر چیست؟ چرا پتانسیل‌های جامعه مانند احساس هویت تبدیل به بالفعل نمی‌شود و چیز دیگری اتفاق می‌افتد؟ اینجاست که دیگر توصیف خشونت، مشکل‌گشا نخواهد بود و باید ساز و کارهایی در این زمینه اندیشیده شود.

* عوامل موثر در بروز عصبانیت
اما باید دید نگاه روانشناسانه در این باره چه می‌گوید؟! افتخار سادات صمدی، روانشناس و مشاور خانواده در این باره به خبرشمال گفت: به طور کلی، مسائلی همچون باورها، تجربیات زندگی، عوامل اجتماعی، محیطی و نیز رسانه‌ها در گسترش و رشد خشونت در جامعه موثر هستند. این روانشناس مجرب، زندگی در یک محله شلوغ، فقر فرهنگی، اقتصادی، بزهکاری، را از دیگر عوامل بسیار مهم در شکل‌گیری خشونت‌های افسارگسیخته عنوان کرد و افزود: ما در بسیاری از مواقع توانایی این را نداریم که تغییری را در محیط پیرامونی و یا افراد دیگر ایجاد کنیم، بنابراین، تنها راهی که برای کنترل خشونت باقی می‌ماند، ایجاد تغییر در رفتار خود و بالابردن توان مقابله و صبر در برابر مشکلات و مسائل بیرونی است تا از این طریق بتوانیم بر خشم درونی خود فائق آمده و از بروز خشونت بیرونی که می‌تواند، در اشکال مختلفی محلی برای ظهور پیدا کند، جلوگیری بعمل آوریم.

* خودمان را جای فرد عصبانی بگذاریم
صمدی در ادامه خاطرنشان کرد: در بسیاری از موارد، اگر در هنگام عصبانیت فرد مقابل، به علتِ عصبانیت او فکر کنیم و خود را جای او قرار دهیم، می‌توانیم بر عصبانیت خود غلبه کرده و در جواب عصبانیت او از خود واکنش خاصی نشان ندهیم تا خشم او نیز فروکش کند.

* وقتی عصبانی می‌شوید، سه کار را انجام ندهید
وی با اشاره به راهکارهای موجود در مقابله با خشونت، نیز ادامه داد: معمولا در زمان عصبانیت باید سعی کنیم تا سه کار را انجام ندهیم، اول آنکه: به خودمان صدمه نزنیم، دوم آنکه: به اشیاء صدمه نزنیم و سوم: به دیگران نیز صدمه نزنیم و به این ترتیب، تا حدود بسیار زیادی از بروز عوامل خشونت‌زای بیرونی که می‌تواند بسیار خطرناک و در برخی از موارد، نیز غیرقابل جبران باشد، جلوگیری کنیم.


* جایگاه ویژه تلویزیون در ایجاد الگوهای درست رفتاری
صمدی در پاسخ به این سؤال که آیا بهتر نیست افراد عصبانی که بارها در طول روز عصبی می‌شوند، برای بهبود وضعیت روحی و بالابردن آستانه تحمل خود، به روانشناس و مشاور مراجعه کنند، نیز افزود: واقعیت این است که بسیاری از مردم هنوز مراجعه به مشاوره در اینگونه موارد، فکر نمی‌کنند که این امر تاحدودی به دلیل نبود فرهنگ‌سازی‌های لازم در این زمینه و البته بیشتر، به علت وضعیت بد اقتصادی مردم است و وقتی آن‌ها نمی‎‌توانند از پسِ مخارج جلسات پرهزینه روانشناسی بربیایند، ترجیح می‌دهند، به کلی قیدِ مراجعه به روانشناس را بزنند.
بنابراین، اینکه افراد بخواهند به روانشناس مراجعه بکنند یا خیر، انتخاب خودشان است و ما نمی‌توانیم آنان را مجبور کنیم و تنها کاری که می‌توان انجام داد، فرهنگ‌سازی در این باره است و در این خصوص نیز رسانه‌ها و وسایل ارتباط جمعی، به ویژه تلویزیون، بیشترین نقش را در بسترسازی برای شکل‌گیری الگوهای درست مقابله با خشونت ایفا می‌کنند و خوب است در همین ارتباط، حداقل کسری از وقتِ برنامه‌های تلویزیونی به پخش برنامه‌های آسیب‌شناسانه و مشاوره درمانی پرداخته شود، تا مردم به طور رایگان و کاملا سهل و آسان، بارها در معرض راستی آزمایی اخلاقیاتِ خود قرار گرفته و در صددِ اصلاحِ رفتارهای سوء اجتماعی خود برآیند.

*نبود رضایت افراد از زندگی اجتماعی
صمدی در پایان با اشاره به نبود رضایتمندی در میان آحاد جامعه از جایگاه اجتماعی خود و خانواده و همچنین فقدان موفقیت در عرصه شغل و نبود علاقه نسبت به رشته تحصیلی خود، گفت: این‌ها از جمله مواردی است که می‌تواند در افزایش خشونت در جامعه تاثیرگذار باشد و اگر بسترها برای کاهش این صدمات و لطمات روحی در جامعه فراهم شود، یقینا از میزان خشونت در جامعه امروز کاسته می‌شود.

* نزاع‌، بالاترین آمار پرونده‌های مفتوحه در دادگستری مازندران را داراست
رییس کل دادگستری مازندران نیز در همین ارتباط با بیان اینکه بالاترین ورودی پرونده‌ها به دادگستری کل، درگیری و نزاع است، گفت: این مسئله با طبیعت مازندران، که طبیعت معتدلی دارد، همخوانی ندارد. حجت‌الاسلام والمسلمین تقوی‌فرد افزود: گاه، یک تصادف ساده که شاید با چند هزار تومان، سر و ته آن هم بیاید، به یک دعوای مفصل می‌انجامد که شاید سقف دیه آن تا چند ده میلیون نیز برسد! که این امر نشان از اوج عصبانیت و البته نبود مهارت‌های لازم در کنترل خشونت در میان مردم ما دارد.

* کلام آخر 
با این وصف، تنها راه مقابله با هیجانات غیرمعمول و خشونت‌های جنون‌آمیز، در یادگیری مهارت‌های زندگی و الگوهای درست رفتاری نهفته است که گویا بر اساس گفته‌های این روانشناس و مشاوره، تنها راه آموختن این مهارت‌ها را می‌توان در خرید کتاب‌های روانشناسی جستجو کرد، البته اگر همان هم در این محرومیت بازار حوزه و چاپ و نشر، پیدا بشود!

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی