آخرین اخبار :
  • منتشر شده در پنج شنبه, 27 مهر 1396 06:04
گزارش خبرشمال از زندگی 20 هزار بهره‌بردار مراتع مازندران

سوء مدیریت در منابع طبیعی عشایر را زمین‌گیر کرد

 

 

 
 

خبرشمال/ گروه اجتماعی

شاید شما هم گمان کنید که در مازندران تنها جمعیت شهری و روستایی داریم اما بد نیست بدانیم این استان با ظرفیت‌های بی‌شمارش محلی برای جولان عشایر است! عشایری که شیوه زیستی متفاوت و جدای از شیوه زیست شهری و شیوه زیست روستایی زندگی می‌کنند و خود اتکا هستند. زندگی آن‌ها عموما از دامداری اداره می‌شوند و ییلاق و قشلاق می‌کنند. اما چند سالی می‌شود که موضوعاتی نظیر طرح خروج دام از جنگل و نداشتن پروانه چرای دام سبب نارضایتی آن‌ها شده است، چرا که بر طبق قانون در صورت عدم پرداخت به موقع حقوق و عوارض دولتي، پروانه مرتع‌داري ( پروانه چراي دام ) فاقد اعتبار بوده و دام موجود در مرتع به عنوان دام غير مجاز محسوب و برابر مقررات با متخلف رفتار خواهد شد. از طرفی مرتع‌داراني كه پروانه مرتع‌داري ( پروانه چراي دام ) دريافت داشته‌اند با اعلام كتبي ادارات كل منابع طبيعي موظف‌اند ظرف مدت 2 سال نسبت به تهيه طرح مرتع‌داري اقدام نمايند. البته این اقدامات اگر به درستی انجام شود، در نهایت منجر به تداوم توسعه محیط زیست خواهد شد. اما بد نیست تا پیش از آغاز گزارش به بررسی پیشینه طرح خروج دام از مرتع بپردازیم.

* تضعیف در بنیه دامداری
در سال 1377، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری طرحی با نام «تعادل دام و مرتع» را کلید زد که هدف از اجرای این طرح ایجاد تعادل و پایداری بین دام و مرتع بود، اما با گذشت 19 سال از عملیاتی شدن آن، خروجی طرح نه‌تنها موجب پایداری مراتع نشد بلکه باعث تضعیف در بنیه دامداری و دلسردی عشایر هم شد.

* پنج هزار و 500 خانوار عشایر واقعی در مازندران
سیدصمد کاظمی، مسئول نمایندگی امور عشایری سازمان جهاد کشاورزی مازندران در همین باره در گفت‌وگو با شبکه طبرستان گفت: در استان بیش از 5 هزار و 500 خانوار به عنوان عشایر شناسایی و ساماندهی شدند.
وی کوچ را ویژگی زندگی عشایری عنوان کرد و افزود: عشایر در سه موقعیت ییلاق، قشلاق و میانبند زندگی خود را از یک نقطه به نقطه دیگر منتقل می‌کنند.

* 700 عشایر سرشماری شده
مسئول نمایندگی امور عشایری سازمان جهاد کشاورزی مازندران با تاکید بر اینکه در سال 97، پروژه طرح مطالعاتی شناسایی عشایر برای درج مشخصات و مراتعی که عشایر سکونت دارند انجام خواهد شد، اظهار کرد: در سرشماری سال 88 آمار عشایر استان به درستی ارزیابی نشد و چیزی حدود 700 نفر در لیست عشایر استان قرار گرفتند.
کاظمی از لزوم اجرای طرح مطالعاتی، شناسایی و امکان سنجی ساماندهی عشایر سخن گفت و افزود: با اجرای این طرح ساماندهی عشایر مازندران به منظور درج مشخصات و مراتعی که در آن سکونت دارند، عملکرد بهتری خواهد داشت. صمدی با اشاره به اینکه عمده عشایر استان در شهرستان تنکابن، آمل، قائم‌شهر، سوادکوه و سوادکوه شمالی، بابل، ساری، نکا، بهشهر، گلوگاه ساکن هستند، اظهار کرد: عشایر بر طبق تعریف ساختار قبیله‌ای دارند و شغل اصلی آنها دامداری است و زندگی آنها مبتنی بر کوچ است.
این مسئول از تشکیل صندوق خرد روستایی به عنوان دیگر خدمات برای عشایر نام برد و ادامه داد: صندوق خرد روستایی در ۶ شهرستان آمل، بابل، قائم‌شهر، جویبار، سیمرغ و سوادکوه شمالی، تشکیل شده است و با تکیه بر این صندوق و طرح‌های دیگر مثل طرح توسعه مراتع وام‌های کم‌بهره زیادی به عشایر تعلق گرفت.

* 20 هزار بهره بردار از مراتع
صمدی با اشاره به بهره‌برداری 20 هزار نفر از مراتع مازندران گفت: دیار سرسبز علویان 300 عشایر مهاجر از استان‌های دیگر دارد که جزو جمعیت مازندران به شمار می‌روند. مسئول نمایندگی امور عشایری سازمان جهاد کشاورزی مازندران نداشتن پروانه چرای دام را از مشکلات دامداران برشمرد و ابراز امیدواری کرد: با اجاره مراتع از افرادی که پروانه مراتع دارند این مشکل مرتفع شود. وی یکی از راهکارهای مقابله با سوءاستفاده از پروانه‌های چرای دام را سرشماری و مطالعات شناسایی عشایر سال 97 برشمرد و گفت : با دستور منابع طبیعی ساخت و ساز تا 40 تا 45 متر با معماری بومی در صورتی که جلب توجه نکند، برای اسکان دامدار با دریافت پروانه بلامانع است. 
صمدی افزود: مقرر شد تسهیلات به مبلغ یک میلیارد و600 میلیون تومان دیگر هم با بهره 4 درصد امسال در اختیار دامداران عشایر و شرکت‌های دامداری قرار گیرد تا برای تولید بیشتر اقدام کنند.

* عشایر کم‌توقع‌ترین افراد جامعه هستند
دلاور حیدرپور، رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران در گفت‌وگو با خبرشمال با بیان اینکه جابجایی دام‌ از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست، گفت: باید ساماندهی عشایر به‌گونه‌ای انجام شود تا رفاه دامداران عشایری و سلامت و بهداشت دام تأمین شود.
وی افزود: با کمک اداره امور عشایر، تعاونی‌ها و تشکل‌ها تشکیل شد که این امر می‌تواند سبب بهتر و سریع‌تر اتفاق افتادن رفاه دامداران عشایر و سلامت و بهداشت دام شود. حیدرپور با اشاره به اینکه اطلاع‌رسانی، ارتباط با دامداران عشایر و بروز بودن اطلاعات دام عشایر در سلامت و ضرورت بهداشتی تغذیه‌ای ایجاب می‌کند دست‌اندرکاران خدمات‌دهی بهتری به دامداران عشایر داشته باشند، خاطرنشان کرد: خسارتی که برای دامداران عشایر اتفاق می‌افتد باید جدی گرفته شود، باید در نظر داشت در زمان کوچ ممکن است دام حامل بیماری‌هایی باشد و باید با توجه به امکاناتی که داریم این مشکلات را کاهش دهیم. رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران ادامه داد: محصولات تولیدی دامداران عشایر باید در بازار به‌فروش رسانده شود که این امر برای اقتصاد جامعه عشایر نیز کمک‌کننده است.
وی بیان کرد: دامداران عشایر در بدترین شرایط رفاهی اقدام به تولید می‌کنند و به‌عنوان کم‌توقع‌ترین افراد جامعه هستند و باید سعی شود خدمات بیشتری در اختیار این قشر گذاشته شود.

* سوء مدیریت شدید در خصوص حفاظت از مراتع و جنگل‌ها
علی محمد شاعری، عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس در گفت‌وگو با خبرشمال با بیان اینکه تنها ۷ درصد مساحت کشور را جنگل تشکیل می‌دهد، گفت: مساحت جنگل‌های کشور از ۱۸ میلیون هکتار به ۱۴ میلیون کاهش پیدا کرده است. وی از تخریب و بهره‌برداری بی‌رویه از جنگل‌ها و منابع طبیعی کشور انتقاد کرد و افزود: این موضوع باعث شده سرانه جنگل در کشور نسبت به دنیا بسیار پایین‌تر باشد به طوری که مساحت جنگل‌های کشور از 18 میلیون به 14 میلیون هکتار کاهش پیدا کند شاعری با تاکید بر اینکه جنگل‌های کشور نقش مهمی در آبخیزداری، حفاظت از منابع آب، خاک و تولید آب و اکسیژن ایفا می‌کنند، یادآور شد: علاوه بر این در رونق صنعت گردشگری، پایداری اقتصاد، تولید محصولات کشاورزی و همچنین توسعه پایدار کشور نقش عمده‌ای دارند.
نماینده مردم بهشهر، نکا و گلوگاه با اشاره به سوء مدیریت شدید در خصوص حفاظت از مراتع و جنگل‌ها، تصریح کرد: در رابطه با حفظ جنگل ها نه تنها کار مثبت و فرهنگ سازی از سوی متولیان صورت نگرفته بلکه مابقی مراتع براثر بی توجهی نیز از بین رفته و تخریب شده است عضو کمیسیون کشاورزی مجلس ادامه داد: در حال حاضر دام‌هایی که از مراتع تغذیه می‌کنند مازاد بر ظرفیت مراتع کشور هستند لذا لازم است که کاهش دام و جایگزینی دام سنگین به جای سبک در دستور کار قرار گیرد.
شاعری حفظ پوشش گیاهی مراتع و جنگل‌ها را در گرو توسعه دامداری صنعتی خواند و اعلام کرد: بهتر است برای حفظ مراتع با برنامه‌ریزی منسجم دامداری صنعتی را جایگزین دامداری سنتی کنیم و با متخلفان و دامداران فاقد مجوز برخورد قانونی شود.

* شورای عشایر راهکار حل مشکلات عشایر مازندران
مهدی غفاری، از عشایر استان مازندران در گفت‌وگو با خبرشمال با بیان اینکه قرار بود تا شورای عشایر برگزار شود، گفت: با برگزاری این شورا مشکلات عشایر بیان می‌شد و مسئولان در جلسات راهکار ارائه می‌دادند. وی با بیان اینکه استاندار مازندران رئیس شورای عشایر است، اظهار کرد: در حالیکه منابع طبیعی برای اسکان دامداران مشکل ایجاد می‌کند، اما می‌بینیم که هر روز شاهد تصرف منابع طبیعی هستیم و کسی در این مورد کاری نمی‌کند! غفاری با اشاره به اینکه اسکان دامداران در جنگل با تفاهم نامه منابع طبیعی و عشایر مرتفع شد، تصریح کرد: امیدواریم تا شورای عشایر هرچه زودتر برگزار شود تا در خصوص طرح توسعه مرتع ، پروانه چرای دام، مسائل و مصائب وام‌های بانکی در این نشست با هم صحبت کنیم.

* سخن پایانی
با توجه به خشک‌سالی‌های چند سال اخیر و تضعیف بنیه گیاهان عدم خروج به‌موقع دام از مراتع و تعلیف احشام در خارج از فصل، برخلاف ضوابط و شرایط چرای دام بوده و خسارت جبران‌ناپذیری به مراتع وارد می‌کند، از طرفی زندگی عشایر نیز برحسب همین دام می‌گذرد و آن‌ها هرساله باید در صورت داشتن مرتع اجاره بهای سنگینی بدهند و اگر مرتع نداشته باشند هم باید راهی طولانی را برای اجاره آن توسط مرتع‌داران طی کنند. طبیعی است با نظر به اهمیت ذخیره‌سازی گیاهان برای رشد اولیه فصل چرای سال بعد هر ساله با پایان فصل چرایی مراتع ییلاقی تمامی احشام از مراتع خارج شوند تا بتوان مراتع طبیعی را به توسعه رساند.

 

 
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی