آخرین اخبار :
  • منتشر شده در شنبه, 15 مهر 1396 12:19
گزارش خبرشمال از اهمیت تلاش برای حفظ زبان مازندرانی

نفس زبان مادری به شمارش افتاده است

 

 

 
 

خبرشمال/ گروه فرهنگ و هنر

کارشناسان معتقدند نسلی که قادر به انتقال زبان مادری خود به نسل‌های آینده نباشد، دچار تهدید فراموشی زبان و فرهنگ خود خواهد شد. بر همین اساس در قانون جمهوری اسلامی ایران برای دولت، مجلس، آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد و میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری وظایفی مشخص شده است. در همین بین علی‌‌رغم آنکه در زبان تبری واژه‌هایی وجود دارند که معرف زندگی و نمودار خصلت‌های قومی و آداب و رسوم ویژه ساکنان مازندران است اما اصرار برخی از والدین مبنی بر فارسی صحبت کردن فرزندانشان موجب شده تا زبان و گویش‌های محلی به دست فراموشی سپرده شوند، در حالی که گویش‌های محلی نباید از یادها بروند. پدر و مادران جوان که خود به درستی قادر به فارسی صحبت کردن نیستند، به بچه‌ها اصرار می‌‌کردند که فارسی حرف بزنند، زبانی که آنها سعی می‌‌کردند به بچه‌هایشان یاد بدهند، برگردان و یا ترجمه‌‌‌ی واژه به واژه‌ی مازندرانی بود. همین موضوع بهانه‌ای شد تا به بررسی دقیق موضوع بپردازیم.

* اهمیت آموزش با توجه به جایگاه زبان مادری در قانون اساسی
قاسم احمدی‌لاشکی، نایب رئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس در گفت‌وگو با خبرشمال گفت: زبان مازندرانی در حال فراموشی بوده که این دغدغه‌ای جدی است، چراکه ما بسیاری از اصطلاحات محلی مازندرانی‌ها را از یاد بردیم. نماینده مردم نوشهر و چالوس با تاکید بر اینکه لازم است در جلسه‌هایی که رسمیت ندارد از زبان محلی استفاده شود، خاطرنشان کرد: باید تعارفات را کنار بگذاریم و زبان محلی مازندرانی را رایج کنیم، در این راستا باید از زبان‌شناسان بهره بیش‌تری ببریم. این نماینده مجلس با اشاره به اینکه امروز زبانی از مازنی نمانده فقط گویش آن مانده است که باید در این خصوص ریشه‌ای عمل کنیم، اظهار کرد: این سرزمین دارای یک تبار تاریخی ماندنی و فرهنگی است و قطعاً اگر ریل توسعه را از بستر فرهنگ دنبال می‌کردیم امروز در دنیا سرآمد بودیم.
نایب رئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس به اهمیت توجه به زبان مادری در قانون اساسی اشاره کرد و افزود: اصل ۱۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به اهمیت آموزش و جایگاه زبان مادری و نبودن منع قانونی آن پرداخته است. احمدی‌‌‌لاشکی ادامه داد: در این اصل آمده است «زبان و خط رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است‌. اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان و خط باشد ولی استفاده از زبان‌های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‏‌های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.»

* رواج فرهنگ بومی و محلی تنها متعلق به آموزش و پرورش نیست
مدیرکل آموزش و پرورش مازندران دراین‌باره گفت: همه تلاش خود را به کار گرفته‌‌ایم تا هویت بخشی را که جلوه در لباس، عکس، قصه، صنایع دستی و لهجه مازندرانی دارد در بین دانش‌آموزان حفظ کنیم تا در گذر زمان این فرهنگ با فن‌‌‌آوری‌‌های جدید از بین نرود .
سید علی قاسمی با بیان اینکه ترویج فرهنگ بومی و محلی در بین دانش‌آموزان تنها متعلق به آموزش و پرورش نیست، ادامه داد: باید در شورای آموزش و پرورش این شیوه مصوب شود تا اداراتی از قبیل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و میراث فرهنگی به کمک آموزش و پرورش بیایند تا در این زمینه کاری غنی و به بهترین نحو انجام شود.
این مسئول با انتقاد از اینکه فرزندان خود را از فرهنگ مادری و گویش محلی غافل کرده‌ایم، در حالی است که آذری زبانان به گویش مادری خود پایبند هستند، اظهار کرد: دولت یازدهم در راستای اجرای طرح آموزش به زبان مادری گام‌های اساسی برداشته است. مدیرکل آموزش و پرورش مازندران ادامه داد: بر این اساس در چند سال اخیر پیک نوروزی با تمرکز بر زبان و هویت مازندرانی تهیه شد و در اختیار دانش‌آموزان قرار گرفت.
قاسمی از اقدامات دیگر نظیر تاکید به معلمان برای استفاده از زبان مازندرانی در اوقات فراغت و وقت آزاد و برگزاری جشنواره هویت بخشی به فرهنگ بومی و محلی یاد کرد و افزود: این جشنواره‌ها باعث می‌‌شود تا موقعیت مشترک و هویت ویژه که در مجموع جزء تار و پود فرد شده است در جامعه انسجام پیدا کند که به آن انسجام فرهنگی و در نهایت امنیت ملی می‌‌‌گویند.

* تهیه تولیدات فرهنگی و هنری با نگاه بر فرهنگ، هنر و هویت مازندران
مدیر‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران هم در این‌باره با بیان اینکه برگزاری رویداد‌های فرهنگی و هنری علاوه بر ارزشمند‌بودن باعث چسبندگی ریشه‌های فرهنگی و هنری می‌شود، افزود: در برخی از مواقع، بازگشت به عقب و نگاه به آن در تحولات جامعه و توسعه تکنولوژی به هویت‌سازی کمک می‌کند. احد جاودانی با اشاره به اینکه جوانان و نوجوانان مازندرانی به فرهنگ بومی تمایل دارند و باید مسئولان در این باره با دقت‌نظر برنامه‌ریزی کنند، خاطرنشان کرد: بر این اساس تهیه تولیدات فرهنگی و هنری با نگاه بر فرهنگ، هنر و هویت استان مازندران تهیه و ساخته شد و به‌دنبال ادامه این مسیر هستیم. این مسئول هم‌چنین به برگزاری جشنواره‌های مطبوعات و نامه‌ای به امام رضا (ع) اشاره کرد و افزود: در این جشنواره‌ها در بخش فرهنگ و هنر به زبان مازندرانی اشاره کردیم، برای مثال از 150 هزار نامه داخل کشور به دبیرخانه جشنواره نامه‌ای به امام رضا (ع) مستقر در ساری، بخشی از این نامه ها به زبان مازندرانی نگاشته شد.

* متولیان فرهنگی توجه لازم را به زبان تبری ندارند
رحمت‌ا... حسن‌پور شاعر نام آشنای مازندرانی بوده که معروف‌ترین شعر او شعر «نمبه فارسی نخشه ته شه زبون ره یاد نکن/ مازرونی وَچویی مازندرون ره یاد نکن» است. او در گفت‌وگو با ما گفت: متولیان فرهنگی توجه لازم را به زبان تبری ندارند و به صورت تفریحی به آن نگاه می‌کنند. این شاعر مازندرانی با بیان اینکه سرعت توجه به زبان تبری اندک است و مسئولان باید توجه به زبان تبری را از خودشان آغاز کنند، اظهار کرد: رغبتی برای توسعه زبان تبری وجود ندارد و برخی استفاده از زبان مازندرانی را برای لودگی تلقی می‌کنند.

* سخن پایانی
اگرچه شاعران بزرگی نظیر نیما در این راستا گام‌های بلند و اساسی برداشتند و مسئولان فرهنگی هم با برگزاری همایش نیمایوشیج و یا ساخت برنامه‌های تلویزیونی نظیر «دل گپ و بوردکا» توسط شبکه طبرستان گام‌های اساسی در این‌باره‌ برداشتند اما آنچه مسلم است تهیه اطلس زبان و گویش مازندران توسط میراث فرهنگی از اهمیت بالایی در این زمینه برخوردار است. اگرچه در سال 92 وعده این کار توسط بزرگ‌نیا، مدیرکل گردشگری، صنایع دستی و گردشگری داده شد اما تحقق این موضوع بعد از آن اطلاع رسانی نشد و تلاش ما هم برای برقراری ارتباط با این مسئول بی‌نتیجه ماند. با این اوصاف بهتر است فکر کنیم چقدر تا انقراض کامل زبان مازندرانی باقی مانده است؟ و دلیل فقر و یا غنای یک زبان چیست؟ آیا امیدی به نجات زبان مازندرانی از انقراض وجود دارد؟

 

 
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی