• منتشر شده در یکشنبه, 02 مهر 1396 12:01
خبرشمال به بهانه روز ملی غار پاک گزارش می‌دهد

لزوم خانه تکانی در سرای نخستین

 

 

 

خبرشمال / مائده مطهری زاده

غارها در گذشته‌های دور، از سکونتگاه‌های بشری محسوب شده و در عصر حاضر نیز از جمله میراث با ارزش باستانی و طبیعی بشمار می‌روند. بسیاری از این غارها تاریخ و تمدن باشکوه هزاران ساله زندگی انسان‌های اولیه را به دوش می‌کشند و باستان‌شناسان بسیاری توانستند با کمک نشانه‌های تصویری و خطوط و نقوش حک شده بر روی آن‌ها، نخستین نشانی‌های زندگانی را در تاریخ و تمدن و فرهنگ اصیل و درازمدت یک کشور کهن، بدست بیاورند. امروزه نیز غارهای بی‌شماری اعم از طبیعی و تاریخی، میزبان گردشگران و غارنوردانی از سراسر دنیاست.

تعریف غار
غارهای مهم جهان، حفره‌هایی هستند که بطور معمول بر اثر حل شدن سنگ‌ها با آب و ذوب شدن یخ‌ها ایجاد می‌شود. بزرگترین و شگفت‌انگیزترین غارها در سنگ‌های آهکی بوجود آمده‌اند. بعضی غارها، فقط یک حفره کوچک‌اند که فقط یک نفر می‌تواند وارد آن شود. برخی دیگر، گذرگاه‌ها و اتاقک‌های تو در تو دارند. به تمام سنگ‌هایی که بعد از تشکیل فضای غار بر اثر چکیدن آب‌های فرورو در کف و دیواره‌های غار بوجود می‌آید غارسنگ می‌گویند که معروف‌ترین آن‌ها چکنده (استالاکتیت) و چکیده (استالاگمیت) هستند.

* غارهای مهم ایران و جهان
پارک ملی غار ماموت در کنتاکی، در ایالات متحده آمریکا، طولانی‌ترین غار دنیاست. راهروهای درهم‌پیچیده این غار، روی هم ۵۶۰ کیلومتر طول دارند. در ایران نیز غار علی‌صدر از غارهای بسیار دیدنی و طولانی استان همدان در کبودرآهنگ است و همچنین غار چال‌نخجیر استان مرکزی و نیز غار قوری قلعه در استان کرمانشاه و همچنین غار آبی سهولان یا کونه کوتر در میان جاده مهاباد - بوکان که در استان آذربایجان غربی واقع شده است، از زیباترین غارهای ایران و جهان بشمار می‌روند.

* غارهای مازندران
اما مازندران نیز در این میان، غارهای فراوانی دارد که بنا به گفته معاون فنی اداره کل محیط‌زیست مازندران، که با خبرشمال گفت‌و‌گو می‌کرد، بالغ بر 48 عدد است. این غارهای زیبا که مشتمل بر دو نوع اعم از خشکی و آبی هستند، در بیشتر نقاط مازندران، به ویژه در کوهستان‌ها (موطن اصلی یخچال‌های طبیعی)، به چشم می‌خورند.
به گفته علی‌اکبر یداللهی، برخی از غارها همچون پَچَت بهشهر و دانیال در تنکابن، به لحاظ زیست‌محیطی، دارای اهمیتی فراوان بوده و قسمتی دیگر از غارها نیز با توجه به اهمیت باستان‌شناختی، در زمره غارهای تاریخی و میراثی مازندران بشمار می‌آیند. این مقام مسئول، با نام بردن از غار علی‌صدر به عنوان معروف‌ترین غار ایران، که در حال حاضر از جاذبه‌های بسیار مشهور و محبوب استان همدان شناخته شده و هرساله پذیرای خیل عظیم مسافران داخلی و حتی گردشگران خارجی‌ست، از بسته شدن دهانه غار پَچَت در بهشهر ابراز نگرانی کرد و افزود: این در حالی‌ست که در هیچ کجای دنیا، دهانه غار را نمی‌بندند، زیرا حیات طبیعی غار به شدت به خطر می‌افتد!

* تهدیدات احتمالی حیات غارها در آینده
یداللهی همچنین در پاسخ به این ابراز نگرانی خبرشمال که البته دغدغه بسیاری از طبیعت‌دوستان و غارنوردان نیز هست مبنی بر اینکه تاکنون چه تعداد از غارهای ما به دلیل نزدیکی به معادن در حال تخریب هستند و شما در حال حاضر چه اقداماتی را برای جلوگیری از تخریب این غارها انجام داده‌اید نیز تصریح کرد: با توجه به وجود حدود 18 معدن فعال، از نکا تا بهشهر، بیشترین نگرانی ما در خصوص غار مهم تاریخی-طبیعی هوتو است. اما باید به این نکته اشاره کنم که در حال حاضر هنوز گزارشی مبنی بر تخریب غار توسط معادن داده نشده است.
وی همچنین در باب نگرانی از وضعیت و حیات غار بسیار مهم و تاریخی اسپهبد خورشید که از شهرت جهانی نیز برخوردار است گفت: مسیر دالان داخلی غار با برداشت شن و ماسه که به صورت سطحی انجام می‌پذیرد، کمتر متاثر می‌شود، اما عمده نگرانی ما در خصوص برداشت معادن زیر‌زمینی مثل زغال سنگ و برخورد تونل آنها با دالان غار در آینده است!

* ما به غار پاک، بعنوان آثار تاریخِ طبیعی با ارزش معتقدیم
اما رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت نیز در همین ارتباط، اظهاراتی داشت که شنیدن آن، خالی از لطف نیست. محمد محمدپور عمران، با اشاره به صدور بیش از 200 مجوز معدن‌کاوی در سال‌های اخیر گفت: هیچ یک از معادن فوق‌الذکر، در ارتباط و حتی نزدیکی هیچ غاری در استان واقع نشده‌اند.
محمدپور عمران، همچنین به وجود نگرانی‌هایی در باب حیات طبیعی غار اسپهبد خورشید نیز اشاره کرد و با بیان اینکه ما به هیچ عنوان، اجازه معدن‌کاوی در محدوده غار را برای هیچ شخص حقیقی و یا حقوقی صادر نکرده‌ایم، خاطرنشان کرد: تاکنون هیچ یک از معادن ما در ارتباط مستقیم با غار نبوده است.
وی در پاسخ به نگرانی معاون فنی محیط‌زیست ‌از فعالیت معادن زیرزمینی زغالسنگ در اطراف غار هوتو تصریح کرد: در نزدیکی‌های غار هوتو، هیچ معدن زغالسنگی وجود ندارد که بخواهد تهدیدی علیه غار محسوب شود. عمران در همین ارتباط، به شکل‌گیری غارهای مصنوعی در معادن زغالسنگ اشاره کرد و افزود: این غارهای تشکیل ‌یافته از فعالیت‌های چند ده ساله معادن زغالسنگ، خود، یک اثر ارزشمند گردشگری محسوب می‌شوند که ما نیز در این باره، پیگیر هستیم تا مجوز یک غارموزه را در شهرستان سوادکوه،‌ از اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان بگیریم تا تاریخچه زغالسنگ استان، نیز زین پس بدر پیشگاه نگاه عموم مردم استان و حتی مسافران خارج از استان نیز به نمایش دربیاید تا همگان با ارزش و سختی کار معدن کاران، آشنا شوند. رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان، با اشاره به درخواست‌های بسیار برای مجوز معدن‌کاوی در طول 4 سال گذشته نیز عنوان کرد: ما در صدور مجوز برای معادن، همواره جانب احتیاط را رعایت کرده و بسیاری از این تقاضاها، را بی پاسخ گذاشته‌ایم، چرا که دغدغه‌های زیست‌محیطی به ما اجازه نمی‌دهد تا به راحتی اجازه فعالیت‌های معدن‌کاوی را به اشخاص بدهیم.
محمد محمدپورعمران در پایان با بیان اینکه ما به ضرورت وجود و حفاظت از حیات و حریم غارهای مازندران، معتقدیم، تصریح کرد: با این حال از اداره کل میراث فرهنگی می‌خواهیم تا با حفظ و ادامه تعامل مثبتی که تاکنون با معادن استان داشته است، حقوق معادن 50ساله استان را که با نیم قرن تلاش، موجب اشتغال بسیاری از مردان و جوانان این سرزمین شده است را به رسمیت شناخته و تنها در صورت مشاهده گزارشات عینی و ملموس از تخطی در فعالیت‌های معدنی، مراتب را به اطلاع ما برساند تا ما نیز در اسرع وقت، در جهت رفع و حل نواقص به وجود آمده، قدم برداریم...

* مستندسازی از برخی غارهای مشهور استان
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران نیز به خبرشمال گفت: آن دسته از غارها که به لحاظ تاریخی دارای اهمیت بوده و از جمله سکونتگاه‌های مهم بشری محسوب می‌شده‌اند، همچون غار هوتو، کمربند، کمیشان و اسپهبد خورشید، میراث طبیعی و باستانی هستند و باید تلاش شود تا ضمن بهره‌گیری از ظرفیت میراثی و گردشگری آن‌ها، از گزند آسیب‌ها در امان بمانند. دلاور بزرگ‌نیا با اشاره به روند بسیار خوب مطالعات باستان‌شناختی بعمل آمده در خصوص غار تاریخی و باستانی اسپهبد خورشید (بزرگ‌ترین طاق طبیعی جهان با قدمتی 300میلیون ساله) و همچنین آغاز مستندسازی‌هایی در خصوص غارهای کمربند و هوتو و کمیشان، ابراز امیدواری کرد تا با اتمام کار مستندسازی این غارهای زیبای ارزشمند و باستانی، قدمی هرچند کوچک در جهت شناخت هرچه بیشتر این آثار زنده و طبیعی برداشته شود تا مقدمه‌ای برای بهره‌گیری هرچه بهتر از ظرفیت‌های گردشگری آن‌ها باشد.

* ابتدا غارها سپس معادن
مدیرکل محیط زیست استان مازندران نیز در این باره با عرض تبریک به مناسبت روز ملی غار پاک به همه دوستداران طبیعت، از جمله غارنوردان، با بیان اینکه غارها بعنوان یک زیست‌بوم طبیعت‌ساخت همواره دارای اهمیت بسزایی در میان آثار طبیعی و تاریخی بوده‌اند گفت: این غارها عمدتا جایگاه زیستمندان زیادی از جمله انسان‌ها در سالیان بسیار دور بوده‌اند و همین امر نیز بر لزوم و ضرورت حفظ این آثار تمدنی و باشکوه می‌افزاید.
حسینعلی ابراهیمی کارنامی با اشاره به تشکیل کارگروه ویژه حفظ و حراست از غارها در کشور و شاخه‌های استانی آن، از جمله در مازندران خاطرنشان کرد: ریاست این کارگروه بر عهده معاونت عمرانی استانداری و دبیرخانه آن نیز در اداره کل حفاظت محیط زیست است.
ابراهیمی با اشاره به محدودیت برخی از غارها برای ورود انسان‌ها، خاطرنشان کرد: هرگونه تغییر در ساختار غارها باید نظارت و پایش شود تا حیات آن‌ها به خطر نیفتد..!
این مقام مسئول زیست محیطی وجود برخی از آسیب‌ها همچون روشن کردن آتش و ریختن زباله در درون غارها را از جمله تهدیدات انسانی موجود برای غارها دانست و افزود: جانمایی معادن نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است و در معدن‌کاوی های جدید باید این نکته لحاظ شود که ابتدا این غارها بوده‌اند که به عنوان یک اثر طبیعی ملی دارای حیات بوده‌اند و بعد از آن بود که معادن به وجود آمدند.

* کلام آخر
همه ما نسبت به اولین خانه‌ای که در آن رشد کردیم و بزرگ شدیم و برای اولین بار پدر و مادرمان را صدا زدیم، عِرق و تعصب خاصی داریم!
غارها نیز از اولین خانه‌هایی بودند که بشر برای اولین بار در آن‌ها قدم گذاشت و زندگی‌ کردن را آموخت، پس چقدر خوب است که در حفظ و حراست از این خانه‌های اولیه کوشا باشیم.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی