• منتشر شده در سه شنبه, 21 مرداد 1399 09:40
بررسی «خبرشمال» از پیامدهای منفی استفاده از شبکه‌های مجازی؛

فقط چند دقیقه آن گوشی را خاموش کن!

 
 
 
 

علی سینا رویگریان /


اشاره: چند سال پیش در پایان جلسه تحریریه نشریه‌ای که با آن همکاری می‌کردم، دوست و همکاری؛ برایمان از خانواده‌ای می‌گفت که پدر و مادر دایم سرشان با گوشی‌هایشان گرم بود و فرزند کوچک خانواده هم به ناچار با تنهایی خود سر می‌کرد و چند روز پیش شاهد بودم کودکی با گوشی هوشمندش به شبکه‌هایی مجازی دسترسی داشت که از محتوای آن به خود لرزیدم!
این چنین شد که موضوع آزار دهنده‌ی تاثیرات منفی شبکه‌های اجتماعی بر بنیان خانواده مطرح و بهانه‌ای شد برای تهیه این گزارش که خواندنش را به همه‌ی کسانی که شاهد و درگیر این مساله هستند، توصیه می‌کنیم.

مهم‌ترین ابزار
دیپلماسی مردمی
استفاده از اینترنت برای دستیابی به شبکه‌های مجازی که فضای جدیدی از روابط اجتماعی است، به ویژه شبکه‌های اجتماعی موبایلی، توانسته است به طرز گسترده‌ای در زندگی مردم تاثیر بگذارد.
روش‌های ارتباط با دیگران از طریق اینترنت؛ به صورت پست الکترونیک، پیام های کوتاه، چت روم‌ها، پایگاه‌های وب و بازی‌ها، ابزاری برای گسترش و حفظ روابط اجتماعی شده‌اند. هر روز در سراسر دنیا بیش از چهارصد میلیون نفر از اینترنت استفاده می‌کنند. ارتباط در فضای مجازی، نه تنها بر مبنای متن، بلکه همراه با ارتباط بصری و شنیداری بوده و از ارتباط رو‌در‌رو فاصله گرفته‌است.
اما برنده‌ی اصلی، حلقه‌های قدرتمند اقتصاد و سیاست جهانی است تا با نفوذ اجتماعی از طریق اینترنت، شبکه‌های مجازی و کانال های ماهواره‌ای خاص، ارزش ها، رفتارها و سبک زندگی خود را در کشورهای دیگر گسترش دهند و نظم نوینی را در جهان برقرار سازند.
کاخ سفید؛ پنجم ژانویه  سال 2000 میلادی با انتشار بیانیه‌ای به عنوان «استراتژی امنیت ملی در قرن جدید» بر اساس منافع سرمایه‌داری چندملیتی  و جهانی، از اینترنت به عنوان مهم‌ترین ابزار دیپلماسی مردمی نام برده و تصریح کرده‌است که «برنامه‌ریزی ما باید به گونه‌ای باشد که توانایی ما را برای اطلاع‌رسانی و تأثیرگذاری بر ملت‌های دیگر در جهت منافع آمریکا تقویت کند.» یعنی؛ بسیاری از مردم جهان آنچه را از این ابزار ارتباطی دریافت می‌کنند، به عنوان معیار و الگو بپذیرند و با استفاده از شبکه‌های مجازی به فرهنگ نظم جهانی نزدیک شده و زندگی خود را با آن تطبیق دهند.

کاهش میزان گفتگو در خانواده به 15 دقیقه در روز
اکنون خانواده ایرانی به‌طور دائم با شبکه‌های ماهواره‌ای، فضای مجازی، رسانه‌های مدرن و ... مواجه است که هر کدام به نوبه خود بخشی از فرآیند تأثیرگذاری بر خانواده را شکل داده‌اند.
این تاثیرات عبارتند از: به وجود آمدن خانواده‌های بی‌سر و ‌سامان، کاهش ارتباط والدین با فرزند، شیوع خیانت همسران به یکدیگر، ترویج فرهنگ زندگی مشترک بدون ازدواج، انزوا، دور شدن از زندگی جمعی واقعی و.....
تاثیرات استفاده نادرست از از شبکه‌های اجتماعی در محیط خانواده و کاهش سطح ارتباطات عاطفی،‌ میزان گفتگو در خانواده را حتی از 15 دقیقه در روز هم کمتر کرده‌است. آمارها نشان می‌دهد ۵۹ درصد دختران و ۴۰ درصد پسران جامعه ما، با خانواده احساس راحتی نمی‌کنند.
همچنین، این پدیده موجب ناپایداری ازدواج‌ها، تغییر الگوی همسرگزینی، نداشتن مهارت‌های لازم برای ازدواج، دور ماندن والدین از پرورش فرزندان، افزایش روابط دختر و پسر بدون تعهد، بالا رفتن سن ازدواج، افزایش تنوع‌طلبی جنسی و… نیز شده‌است.
اما مهمترین، بزرگترین و اساسی‌ترین موضوعی که جوامع امروزی با آن درگیر هستند، ضعف بنیاد خانواده است که به صورت ناهنجاری‌های اجتماعی بروز می‌کند و مانعی دشوار برای آماده‌سازی نسل جوان برای پذیرش مسئولیت‌های اجتماعی است.

گوشی هوشمند در دستان
 30 میلیون کاربر ایرانی
جامعه‌شناسان معتقدند؛ در حال حاضر حدود 30 میلیون کاربر ایرانی دارای گوشی هوشمند، در شبکه های مختلف فعالیت دارند؛ در حالیکه هنوز استفاده از موبایل و اینترنت و استفاده از شبکه‌های اجتماعی فرهنگ‌سازی نشده؛ همچنین میزان گفتگوی زوجین با یکدیگر و با فرزندان بسیار کم شده و استفاده از شبکه‌های مجازی نسل جوان ما را به انزوا کشیده‌است.
اکنون، فضای مجازی یکی از زمینه‌های اصلی بروز مشکلات خانوادگی و نارضایتی از زندگی مشترک است که با تولیدات رسانه‌ای، باعث گردیده تا سطح توقع و رضایت از زندگی را به خصوص در میان نسل جوان بالا ببرد. فضای تحریف شده‌ای که تا حد بسیار زیادی در زندگی طبیعی قابل دست یابی نخواهند بود و می‌تواند پیامدهای زیانباری برای نسل آینده به همراه داشته باشد.
آزادی بی‌قید و بند در اینترنت، به تازگی، گونه‌ای از روابط جنسی از طریق شبکه‌های مجازی را بین برخی گسترانیده است که با اصطلاح «سکس مجازی» از آن یاد می شود. به عبارت دیگر؛ افراد می‌توانند همدیگر را در فضای مجازی ببینند و بدون تماس جسمانی، رابطه عاشقانه و جنسی مجازی را تجربه کنند.
آمار و ارقام  باور نکردنی و روز افزون مواردی، مانند: بالا رفتن سن ازدواج ، طلاق، فرار از منزل، فحشا و سایر مسایل خانوادگی، نشانه‌ی سرد شدن ارتباطات عاطفی و نارضایتی ها از زندگی خانوادگی است که  در نهایت باعث ناکامی‌ها و شکست‌های بزرگی در زندگی جوانان شده‌است.
 
اعتیاد به شبکه‌های مجازی جدی است!
در جهان؛ یوتیوب، توییتر و واتسپ پرمخاطب‌ترین شبکه‌ها هستند اما در کشور ما، هنوز شبکه «تلگرام» که گفته می‌شود؛ روس تباری ساکن آلمان آن را ایجاد و اداره می‌کند، همراه با اینستاگرام که از کم‌مخاطب ترین شبکه موبایلی جهان است، کاربران بسیاری دارد و به طرزی شگفت‌آور، انبوهی از جمعیت ما از هر سن و جنسی به آن معتاد شده‌اند!
در چین، کسانی که بیش از یک ساعت در روز از اینترنت استفاده می‌کنند «معتاد اینترنت» می‌دانند و باید به مراکز ترک اعتیاد اینترنت مراجعه کنند. این در حالی است که بر اساس داده‌های وزارت ورزش و جوانان، به طور میانگین جوانان کشور ما روزانه حدود 10 ساعت با گوشی‌های موبایل خود مشغول هستند و برخی نیز شب تا صبح را با اینترنت می‌گذرانند و تمام صبح ها را خواب می‌مانند.
اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی، پیامدهای روحی متفاوتی برای کاربران دارد؛ افسردگی، خجالتی شدن، گوشه‌گیری، تمایل به دوری از اجتماع و کاهش اعتماد به‌نفس، بخشی از آن است.
در واقع، شبکه‌های اجتماعی؛ در بسیاری از مواقع برای اعضایش، فضایی جمعی و محیطی برای همگرایی نیست. بلکه بیشتر، جایی برای پرداختن به «خود» است! شکل متداول حضور در شبکه‌های اجتماعی، گشت‌و‌گذار در کانال‌ها و صفحه‌ها و تماشا و مطالعه تصاویر و محتوا، نوعی واکنش به «تنها بودن» است. در واقع، حضور در شبکه‌های مجازی از سوی اینگونه افراد، به معنای تنها بودن در کنار یکدیگر است که می‌توان آن را «تنهایی جمعی» نامید.

فرهنگ سازی
 تنها راه نجات است
با توجه به تاثیرات فزاینده‌ی شبکه‌های اجتماعی در ایران به ویژه در شرایط اپیدمی کرونا و وابستگی شدید و معنادار به آن، در حال حاضر، فرهنگ‌سازی برای کاهش پیامدهای آن تنها راهکار ممکن است و نمونه‌هایی از آن عبارتند از:
- استفاده از ظرفیت های رسانه‌های نوشتاری، دیداری و شنیداری، برای نهادینه شدن فرهنگ صحیح سایبری
- برگزاري جلسات آموزشي منظم به منظور آشنایی و اطلاع‌رساني به والدين و دانش آموزان در مورد مزایا و معایب فناوري‌هاي جديد، به ويژه اينترنت و شبكه‌هاي مجازی اجتماعي
- پخش مستمر و پایدار آموزش در راديو و تلويزيون – که خود به نوعی درگیر این پدیده است!- در جهت افزايش آگاهي خانواده‌ها در خصوص خطرات ناشي از اينترنت
- تشویق والدین برای گذراندن اوقات بيشتري با فرزندان، برای پیشگیری از خلأ عاطفی و جلوگیری از پناه بردن آنان به فضاي مجازي
- طراحي بازي‌هاي رايانه‌اي برای آشنایی و مقابله با انواع خطرات موجود در فضاي مجازي
- طراحي و تدوين بخشي در كتاب‌هاي درسي برای آشنايي دانش آموزان با فناوري‌هاي جديد، مزایای اينترنت و فضای مجازی و نیز خطرات بالقوه آن‌ها.

 

 
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی