• منتشر شده در چهارشنبه, 31 ارديبهشت 1399 11:20
تبدیل نجات به یک نمایش لوس

«خبرشمال» به بهانه روز ملی جمعیت از سیاست‌های موجود و ملزوم جمعیت می‌نویسد؛

 
 
 
 

ماه‌بانو صالح‌نژاد /


اشاره: جمعیت جهان در چند دهه اخیر رشد غیرقابل کنترلی داشته و همین مساله سبب شد در همه کشورها توجه به مسایل کنترل جمعیت افزایش یابد. مساله افزایش جمعیت به دنبال خود نیاز جدی به توسعه پایدار، توسعه شهری،‌ دسترسی به خدمات بهداشتی و قدرت بخشیدن به جوانان را دارد. امروز 1میلیارد و 800میلیون جوان همچون خود من در سراسر جهان زندگی می‌کنند و سازندگان فردای کره خاکی هستند. چقدر این جهان و سرزمین خود من، آمادگی پذیرش و بهره‌گیری از توانایی‌هایم را دارد؟ چقدر باید برای رویاهایم بجنگم تا جایی در این بی‌نظمی پیدا کنند؟ آیا پیش از آمدن هر سر و هزار سودایش به این بی‌نظمی نامهربان، نیاز به چینش زمینه مناسب نیست؟ چقدر از حقوق و وظایف خود در وضعیت این جمعیت می‌دانیم؟ این‌ها سوالاتی به‌شدت مهم و بسیار گم‌گشته میان دغدغه‌های دیگر آدمیان هستند که در این نوشته به دنبال پاسخ آن‌ها یا روش یافتن پاسخ هستیم.

در سال 1989 میلادی، سازمان ملل متحد پیشنهاد داد تا با تمرکز و توجه جدی بر مسایل جمعیتی حول محور برنامه‌ها و سیاست‌های کلی توسعه‌ای و نیاز جدی به یافتن راه حل برای این معضل، 11 ژوئیه به عنوان «روز جهانی جمعیت» از سوی تمام کشورهای جهان در نظر گرفته شود. بسیاری از جوانانی که امروز جمعیت بالای کشورشان را سبب شده‌اند، با فقر، نابرابری و نقض حقوق بشر روبرو هستند. این مشکلات آن‌ها را از شناخت و دستیابی به ظرفیت‌های شخصی و جمعی باز می‌دارد. وضعیتی که نارضایتی و بدحالی بسیاری از آنان را سبب شده و در سراسر جهان دولتمردان تلاش می‌کنند به بهانه‌هایی چون روز جمعیت، برنامه‌ها و سیاست‌هایی را وارد جمعیت کنند تا از تکرار این بدحالی در نسل‌های آینده جلوگیری شود.
 در کشور ما به تاریخ 30اردیبهشت سال 1393 سیاست‌های کلی جمعیت تدوین و در نهایت در ۱۴ بند از سوی رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران به روسای قوای سه‌گانه و مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ شد. روز بعد از این ابلاغ یعنی ۳۱ اردیبهشت این سیاست‌ها توسط «جهانگیری» معاون اول رییس جمهور به دستگاه‌ها به منظور اجرایی شدن، ابلاغ گردید. چنان‌که انتظار می‌رفت با جدایی روز ملی جمعیت در کشور ایران از سایر کشورها، سیاست‌های جداگانه و متفاوتی از سیاست‌های موردنظر سازمان ملل متحد در این‌باره آغاز شد.
سیاست‌های کلی جمعیت شامل مواردی بود که تطابقی با نظرات پیشین درباره کنترل جمعیت و مدیریت نسل آینده ندارند؛ ارتقا یپویایی، بالندگی و جوانی جمعیت با افزایش نرخ باروری به بیش از سطح جانشینی، رفع موانع ازدواج، تسهیل و ترویج تشکیل خانواده و افزایش فرزند، کاهش سن ازدواج، اختصاص تسهیلات مناسب برای مادران به‌ویژه در دوره بارداری و شیردهی و پوشش بیمه‌ای هزینه‌های زایمان و درمان ناباروری مردان و زنان، تحکیم بنیان و پایداری خانواده با اصلاح و تکمیل آموزش‌های عمومی درباره اصالت کانون خانواده و فرزندپروری و با تاکید بر آموزش‌ مهارت‌های زندگی.
البته که نکات مفید دیگری هم در این طرح بوده که نیاز جامعه ایرانی محسوب می‌شود. ترویج و نهادینه‌سازی سبک زندگی اسلامی-ایرانی در وضعیتی از کشور که رفتار آدم‌ها نشان‌دهنده گم شدن ارزش‌های اخلاقی‌ست و اما قضاوت‌هاشان شدید و کهنه. ارتقای امید به زندگی که شاید نایاب‌ترین گوهر در جامعه ایرانی‌ست. تامین سلامت و تغذیه سالم جمعیت در شرایطی که تعداد بی‌خانمان‌ها و گرسنگان بی‌سرپرست در حال افزایش است. پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی که در هر کنار و گوشه شهر، از پارک‌ها تا پس‌کوچه‌ها جوانان را تعقیب می‌کنند. فرهنگ‌سازی برای احترام و تکریم سالمندان که نه‌تنها نیاز امروز جامعه است، بلکه با هم‌نشینی و محبت و تجربه آنان احوال جوانان نیز دگرگون خواهد شد. توانمندسازی جمعیت در سن کار، معضلی بی‌نهایت خارج از کنترل دولتمردان که حتی آمار درستی از توانایی‌ها و آموزش‌دیدگان جامعه ندارند. بازتوزیع فضایی و جغرافیایی جمعیت، مساله‌ای که پس از سال‌ها باز هم مورد توجه قرار گرفته تا نعمات نقاط مختلف کشور نجات جوانان و موقعیت کار و زندگی‌شان شود. مدیریت مهاجرت به داخل و خارج کشور، تشویق ایرانیان خارج از کشور برای حضور و سرمایه‌گذاری، حفظ و جذب جمعیت در روستاها و مناطق مرزی و کم‌تراکم و ایجاد مراکز جدید جمعیتی، طبق این سیاست در اولویت قرار می‌گیرد.
تقویت مولفه‌های هویت‌بخش ملی و ارتقا وفاق و همگرایی اجتماعی و رصد مستمر سیاست‌های جمعیتی از دیگر مفاد سیاست‌های کلی جمعیت است. در این‌ روزها که هر بحران یا حتی چالشی کوچک به ما نشان می‌دهد چقدر دور از یکدیگریم و توانایی درک و هم‌بستگی ما کم شده، شاید این بخش از سیاست جمعیت کشور لازم و واجب بود.
سیاست‌های جمعیت به دلایل معلوم در همه جوامع اهمیت زیادی دارند و با حوزه‌‎های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در ارتباط هستند. وقتی به اثرات بی‌توجهی به این نکات نگاهی بیندازیم می‌فهمیم اهمیت مسایل جمعیت و نسل کمتر از سیاست‌های کلی اقتصاد همچون اقتصاد مقاومتی نیست. در ابلاغیه سیاست‌های کلی جمعیت عنوان شده که؛ «با توجه به اهمیت جمعیت در اقتدار ملی و همچنین با توجه به پویندگی، بالندگی و جوانی جمعیت کنونی به عنوان فرصت و امتیاز در جهت جبران کاهش نرخ رشد جمعیت، این سیاست‌های کلی ابلاغ شود». با توجه به این‌که ابلاغ این سیاست‌ها در رشد و پیشرفت کشور نقش دارد، باید روز ملی جمعیت، بهانه مطالعه و فهم این سیاست‌ها و پیگیری حقوق حاصل از آن‌ها شود.
شاید بسیاری با مطالعه گذرا بر این سیاست‌ها، احساس کنند تنها حاصلش افزایش جمعیت و رشد مشکلات موجود باشد. در حالی که با نگاهی موشکافانه‌تر می‌بینیم چنین مواردی نه تنها مشکلات را در جامعه امروز ما کمتر می‌کنند بلکه نکاتی از مدیریت نسل را مطرح می‌کنند که نجات فردای این سرزمین خواهد بود. در این بخش مسوولیت بر دولت است که چگونه مجری نکات این سیاست خواهد شد. دولتی که موظف است به‌صورت سالیانه از عملکردش در این‌باره گزار ارایه دهد.
بهترین و دقیق‌ترین سیاست‌ها اگر مجری لایقی نداشته باشند، بی‌نتیجه یا حتی مضر خواهند شد. دولت با تعیین مامای خانواده برای هر منزل در استان مازندران، طرحی را آغاز کرد که در راستای تحقق سیاست‌ها جمعیت است.
با بررسی این اقدامات می‌بینیم ماماها تنها به مراکز حضور پزشک خانواده اضافه شده‌اند. حقوق و تسهیلات درستی که برای انگیزه هر صنفی لازم است دریافت نمی‌کنند. اجازه و امکانات آموزش سمعی و بصری مسایل خانواده به جوانان را ندارند. مسایل خانواده، جلوگیری از آسیب‌ها و فهم ارزش‌های مرتبط یک مهارت خاص است که با این طرح از ماما انتظار می‌رود طی یک جلسه به ذهن افراد مراجعه‌کننده تزریق کنند. اگر دولت این سیاست‌ها را تنها به‌صورت نمایشی اجرا نکند و جان اهداف آن را دریابد اقداماتش نتایجی خیره‌کننده در آمارهای اجتماعی خواهد داشت. اگر دوره‌های رایگان فهم ارزش‌های خانواده و رشد فردی در بستر آن برگزار شوند که نوجوانان و نسل جوانی که قصد تشکیل خانواده دارند در آن شرکت کنند، ماماهای ما این اطمینان را به توانایی خود دارند که در فاصله 6ماهه تا یک‌ساله بر آمار طلاق استان تاثیر خواهند گذاشت. ای‌کاش که این برنامه همچون هزاران ارزش و فرهنگ نجات‌دهنده جامانده میان تظاهرها و بی‌مسوولیتی‌ها، در همین مرحله ابتدایی و بدون ریشه زدن و رشد کردن در بستر جامعه دفن نشود.
پ.ن. در این نوشته کلیت سیاست‌های جمعیت همراه با مثال ارایه شد. با توجه به اهمیت موضوع و لزوم شناخت جمعی از این مساله، در روزهای آتی به نوشتن در این‌باره همراه با مصاحبه و پرس‌وجو ادامه خواهم داد.

 

 
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی