آخرین اخبار :
  • منتشر شده در سه شنبه, 19 آذر 1398 12:18
«خبرشمال» به مناسبت روز جهانی کوهستان‌ گزارش می‌دهد؛

دماوندسرفراز، در کوهی از مشکلات

 
 
 
 

 مائده مطهری زاده/


فردا، روز جهانی کوهستان است. روزی که دوست‌داران و فعالان محیط زیست دنیا آن را به نام نامی کوه‌های سربه فلک کشیده جهان نامگذاری کرده‌اند تا یادمان باشد سرچشمه همه رودهای بزرگ، و منشاء نیمی از آب‌های شیرین جهان، کوهستان است و فراموش نکنیم کوه‌ها، زیستگاه گونه‌های بی‌شمار گیاهی و جانوری، خاستگاه بخش مهمی از تنوع زیستی و پناهگاه بسیاری از گونه‌هایی هستند که در دشت‌ها نابود شده‌اند.
همان کوه‌های باشکوه و سرافرازی که امروزه بنا به دلایلی از جمله چرای دام، ساخت‌وساز، معدن‌کاوی، جاده‌سازی، گردشگری ناسالم، چیدن گل‌ها و گیاهان، نوشتن یادگاری، انباشت زباله و ...، خود، رو به نابودی گذاشته‌اند!

*دماوند
اما در ایران نیز کوه‌های سربلند بسیاری وجود دارند که به سختی شب را به روز و روز را به شب می‌رسانند؛ همچون دماوند زیبا و سروقدِ مازندران که علاوه بر زخم‌های زیادی که بر اثر چرای دام و کوهنوری و گردشگری غیر محیط زیستی، فعالیت‌های مخرب معدنی و ... بر پیکره‌اش وارد آمده است، در روزگاری نه چندان دور می‌خواستند آسفالتش کنند! غافل از آنکه کوه، همه ابهت و شکوهش در همین پرپیچ و خم بودن و سنگلاخی و صعب‌العبور بودنش است.
در درس جغرافیا خوانده‌ایم که دماوند، بلندترین کوه ایران و بلندترین آتشفشان آسیا و خاورمیانه است.
همچنین این کوه زیبا از جهت تقسیمات کشوری، در بخش لاریجانِ شهرستان آمل در استان مازندران واقع شده و وقتی هوا صاف و بی‌ابر باشد، مردم حتی از شهرهای تهران، ورامین، قم و کرانه‌های جنوبی دریای خزر نیز می‌توانند شکوه آن را به تماشا بنشینند.
این کوه افسانه‌ای و منحصربفرد که حتی در میان اشعار و متون ادبی شعرا و ادبای ایرانی نیز جایی برای خود باز کرده است، در تاریخ سیزدهم تیرماه سال ۱۳۸۷ به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملّی ایران ثبت شده و اکنون نیز به دنبال ثبت جهانی این میراث طبیعی در سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد «یونسکو» هستند.

*ثبت جهانی دماوند در انتظار تصویب بودجه 800 میلیون تومانی وزارت میراث فرهنگی
دروگر، کارشناس میراث فرهنگی در امر ثبت جهانی این اثر در خصوص روند پیشرفت کارِ پرونده ثبت جهانی دماوند به «خبرشمال» گفت: دماوند، متاسفانه در گذشته با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده است و از این رو، فرصتِ ثبت جهانی‌اش تا مرز تباه شدن نیز پیش رفت، تا جایی که در برهه‌ای از زمان، در جلسه کمیته ثبت جهانی این اثر در ایران، صحبت از طرح امکان‌سنجی ثبت جهانی دماوند نیز مطرح شده بود، زیرا بیم آن می‌رفت که این کوه (دارنده عنوان گنبدهای نمکی ایران) برای همیشه از لیست ثبت جهانی خارج شود، اما خوشبختانه درست سربزنگاه، اوضاع رو به بهبود گذاشت و با همت مسؤولان، به ویژه در خصوص جمع‌آوری معادن در ارتفاع بالای 2000 متری این کوه خارق‌العاده، امیدها برای پیگیری ثبت جهانی این اثر طبیعی ارزشمند بازگشت.
دروگر در ادامه گفت: ما این نوید را به همه دوست‌داران و فعالان محیط زیست و منابع طبیعی ایران به ویژه دماوند دوستان می‌دهیم که این طرح در حال حاضر در مرحله تامین اعتبار قرار دارد و در صورت تصویب بودجه ساماندهی آن از سوی مدیرکل بودجه وزارتخانه جدیدالتاسیس میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، که برآورد اولیه آن بالغ بر 800 میلیون تومان است، به زودی روند ثبت جهانی اثر طبیعی و ملی دماوند سرعت بیشتری به خود می‌گیرد.
البته دروگر این را هم گفت که حتی بعد از انجام کارها در ایران، پروسه ثبت جهانی دماوند در یونسکو از زمان استارت کار تا حضور ارزیابان در ایران و در نهایت تایید آن، سه سال به طول می‌انجامد.

*اهمیت تهیه گزارش‌ها و مستندات
ایزدی معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران نیز در همین باره با بیان اینکه در تلاش هستیم تا اعتبارات را برای مقدمات کار تامین کنیم، به «خبرشمال» گفت: قبل از هر چیز باید مستندات و گزارش‌های جامع و کاملی از وضعیت دماوند و چالش‌ها و نیازهای اولیه آن برای انجام مراحل ثبت جهانی تهیه شود تا بتوانیم با دست پر از ارزیابان یونسکو دعوت کنیم که به ایران بیایند.
ایزدی با اشاره به اینکه به رغم همه تلاش‌ها برای تعطیلی و جمع آوری همه معادن و صنایع حریم دماوند هنوز هم تعداد معدودی هستند که دارند به فعالیت خود ادامه می‌دهند، گفت: حتی همان دسته از معادنی که تعطیل شده‌اند نیز آثار و عوارضی از خود برجای گذاشته‌اند که تا قبل از حضور ارزیابان یونسکو باید هرچه سریع‌تر فکری برای آنها بشود.

*آسیب‌های گردشگری و کوهنوردی غیرمسوولانه
داریوش عبادی، رییس شبکه محیط زیستی و منابع طبیعی مازندران نیز در ابتدا با بیان اینکه وضعیت دماوند در فصل سرما عموما بهتر از 6 ماهه اول سال است، به «خبرشمال» گفت: معمولا در فصل بهار و همزمان با رویش شقایق‌ها در پهنه دماوند، گردشگران و کوهنوردان زیادی برای مشاهده این جلوه زیبای هستی راهی دماوند می‌شوند، اما از آنجا که اغلب، هنر بهره‌مندی از طبیعت به همراه حفاظت و صیانت از آن را بلد نیستند، در کنار لذتی که از فضای بسیار زیبای آراسته با شقایق‌های وحشی (خودرو) می‌برند، به طبیعت بکر منطقه آسیب می‌‌رسانند که البته در سال‌های اخیر، به دلیل استقرار چادرهای فعالان محیط زیست و منابع طبیعی برای آگاهانیدن و راهنمایی مردم در طول دوران رویشی شقایق‌ها که (امروزه در جهان به عنوان یک گیاه منحصربفرد در دماوند با نام (پاپاور دماوندیکا) شناخته می‌شود)، از حجم آسیب‌ها در این زمینه کاسته شده است.

*چرای دام بلای جان دماوند
عبادی، چرای دام مازاد بر ظرفیت دماوند و خارج از فصل را یکی دیگر از مهم‌ترین مشکلات و معضلات عمده دماوند برشمرده و افزود: این سوء مدیریت در حالی صورت می‌گیرد که دماوند به تنهایی دارای 1200 تا 1300 گونه منحصربفرد مرتعی جهان است و عدم توجه به این رویشگاه خاص، کار را نه فقط برای زیست دماوند، بلکه برای کل مجموعه اکوسیستم منطقه سخت و دشوار می‌سازد.

*فعالیت‌های معدنی یک
 ارگان خاص
این فعال محیط زیستی همچنین در خصوص فعالیت‌های معدنی نیز تصریح کرد: علی‌رغم توقف کامل معدن‌کاوی‌های اشخاص حقیقی، یکی از معادن در اختیار بنیاد مستضعفان، با وجود پیگیری‌های متعدد و مکاتبات فراوان از سوی کمیته صیانت از دماوند در استانداری، همچنان با قوت به کار خود ادامه می‌دهد و این در حالی‌ است که هرگونه فعالیت مخرب زیست محیطی که منجر به خدشه‌ وارد کردن چهره زیبای دماوند شود، ادامه حیات این پدیده طبیعی و همچنین کار ثبت جهانی این اثر را دچار مشکل
خواهد کرد.

*سخن پایانی
نه فقط دماوند، بلکه بسیاری دیگر از کوه‌ها و کوهستان‌های ایران، نیز به مرگ تدریجی دچارند و حال آنکه کوه‌ها، همواره از جمله ذخیره‌گاه‌های پوشش‌های گیاهی و جانوری غنی بوده و همچنین سرچشمه و منشاء بسیاری از چشمه‌ها و رودخانه‌ها هستند.
ارزش کوه‌ها تا به آنجایی دارای اهمیت است که خداوند کریم در قرآن مجید در آیاتی چند از کوه‌ها سخن گفته و به طور مثال در آیه ‌ 7 سوره مبارکه نباء، «والجبال اوتادا»، کوه‌ها به میخ‌های زمین تشبیه
شده است.
بنابراین، کوه‌ها به رغم فواید اکولوژیک‌شان، به عنوان نیروهای تعادل بخش زمین نیز شناخته می‌شوند که در صورت توقف حیات آنها زمین قطعا با مشکلات عدیده‌ای روبه‌‎رو خواهد بود و از این رو، نه فقط یازدهم دسامبر بلکه همه روزهای سال را باید روز محافظت و صیانت از این پدیده‌های زیبای طبیعی بدانیم.

 

 
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی