آخرین اخبار :
  • منتشر شده در سه شنبه, 21 دی 1400 08:09
«خبرشمال» با توجه به انتشار دو خبر خوشحال و ناراحت‌کننده در یک روز گزارش می‌دهد؛

مازندران با بیشترین نرخ باسوادی، کمترین نرخ زادآوری!

امروز در میان اخبار، دو خبر بیش از بقیه توجه مرا به خود جلب کرد؛ اول، معرفی مازندران به عنوان استانی با بیشترین نرخ باسوادی و دیگری، ثبت کمترین نرخِ زادآوری در مازندران و بیشترین میزان سالمندی بعد از استان گیلان!
وقتی این دو خبر را در کنار هم قرار می‌دهیم، اینطور به نظر می‌رسد که میان افزایش باسوادی و کاهش نرخ زادآوری ارتباط معکوسی برقرار است و هرچه نرخ باسوادی در جامعه‌ای افزایش یابد، بنابراین نرخ موالید کاهش می‌یابد در حالی که اصلا چنین نیست و افزایش باسوادی کمترین ارتباطی با کاهشِ زادآوری ندارد، زیرا مولفه‌ها و فاکتورهای تشکیل‌دهنده‌ی هریک با دیگری متفاوت است.
کاهشِ نرخ زادآوری برآیند مجموعه‌ای از علل و عوامل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است و چنانچه در بررسی ریشه‌های این پدیده، از یک یا چند عامل فوق غفلت صورت گیرد، نتیجه بدست آمده راهگشا نخواهد بود.
البته این را نیز نباید از نظر دور داشت که بحران جمعیتی فقط مختص استان‌‎های مازندران و گیلان نیست و گرچه در این استا‌ن‌ها با شیب تندتری به پیش می‌رود اما بحرانی ملی است که برای خروج از این بحران نیز چاره‌ای نداریم جز آنکه ابتدا به بررسی ریشه‌ها و عوامل موثر پرداخته و سپس با برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان مدت و بلندمدت، آرام آرام این شیبِ تندِ کاهش جمعیتی را خنثی و سپس به عکسِ آن تغییر داد.
در این میان یکی از مهم‌ترین عواملِ موثر بر کاهشِ نرخ زادآوری، عاملِ اقتصادی و معیشت است.
متاسفانه اقتصادِ بیمار، تورم افسارگسیخته به همراه رکود بازار، سقوط آزاد ارزش پول ملی و کاهشِ قدرت خرید مردم، آینده‌ مبهمی را پیشِ رویِ جوانان ترسیم کرده و انگیزه بسیاری از آنان را برای تشکیل زندگی و فرزنددار شدن بشدت کاهش داده است.
بنابراین برای خروجِ دائمی از این وضعیت خطیر، فقط و فقط باید در فکرِ درمانِ اقتصادِ بیمار کشور باشیم و نمی‌توان با راه‌حل‌های مقطعی و موقتی نظیرِ تسهیلات کم‌بهره، اعطای وام مسکن و از این قسم دستورات، به جنگِ بحران جمعیتی رفت.

مازندرانِ عنوان دار
اما کسب عنوانِ باسوادترین استان کشور توسط مازندران، خبر تازه‌ای نیست و در طول سه چهار سال گذشته، مازندران همواره صدرنشین جدول باسوادی در کشور بوده است.
در تازه‌ترین گزارش‌ها، روزنامه همشهری با این مقدمه که هر سال دی‌ماه با هفته سوادآموزی شروع می‌شود و همین بهانه‌ای است تا نگاه فعالان اجتماعی و دست‌اندرکاران تعلیم و تربیت به این موضوع بسیار مهم و حیاتی جلب شود، نوشت: هر سال در این‌ ماه که قرار می‌گیریم از گوشه و کنار سؤالاتی ازجمله اینکه وضعیت نرخ سواد کشور به چه صورت است و در این حوزه کدام استان‌ها بهتر عمل کرده‌اند و کدام استان‌ها نیاز به تلاش بیشتر برای بالابردن نرخ سواد خود دارند، شنیده می‌شود که مسئولان آموزش و پرورش و نهضت سوادآموزی در پی پاسخ به این سؤالات هستند.
به نوشته روزنامه همشهری، آمارها نشان می‌دهد که هم‌اکنون مازندران، تهران و قزوین با نرخ سواد بالای 99درصد باسوادترین استان‌ها هستند و سیستان و بلوچستان با 84/75درصد، تنها استانی است که نرخ سوادش به 90درصد نرسیده است و در این بین، مسئولان آموزش و پرورش و نهضت سوادآموزی مازندران توانسته‌اند نرخ 99/15درصد باسوادی را در این استان شمالی ثبت کنند و امروز با افتخار بگویند تا ریشه‌کن‌کردن بی‌سوادی در استان فقط 85صدم درصد فاصله دارند.
در ادامه این گزارش آمده است: مازندران با نرخ باسوادی 99/15درصد مقام اول نرخ باسوادی کشور را از آن خود کرده و اینطور که معاون سوادآموزی آموزش و پرورش مازندران می‌گوید این استان تا ریشه‌کنی بی‌سوادی و برگزاری جشن سوادآموزی کامل خود فقط 85صدم درصد فاصله دارد. داوود تقی‌نیا درباره عملکرد بسیار خوب استان مازندران در بحث سوادآموزی می‌گوید:«استان مازندران طی سرشماری سال 1395، با 97/63درصد رتبه نخست باسوادی کشور را در گروه هدف 10تا 49سال در اختیار داشت. این عدد در پایان سال 98به 98/8درصد رسید و هم‌اکنون براساس آخرین آمار موجود، نرخ باسوادی در استان 99/15درصد است که به این ترتیب مازندران کماکان در صدر استان‌های کشور از حیث سوادآموزی قرار دارد و این موضوع نشان از تلاش مضاعف همکاران معاونت سوادآموزی در استان و شهرستان‌های مازندران در راستای ریشه‌کن‌کردن بی‌سوادی دارد». او با بیان اینکه جمعیت افراد باسواد استان از سال 1355تا آخرین سرشماری سال 1395پیشرفت بسیار زیادی داشته است، می‌افزاید: «نسبت جمعیت زنان باسواد در سال 55،حدود 34/8درصد بود که این عدد با 42درصد رشد در سال 95به 85/4درصد رسیده است. در بحث جمعیت روستایی نیز سال 55، 38/1درصد مردم روستانشین استان باسواد بودند که در سال 95این عدد به 80درصد رسیده است؛ یعنی در حوزه باسوادی مناطق روستایی نیز طی 40سال گذشته 42درصد رشد داشته‌ایم».

نرخ باسوادی چگونه محاسبه می‌شود؟
نرخ باسوادی افراد بالغ، عبارت است از درصد افرادی که در حد خواندن و نوشتن جملات ساده، روخوانی و روان خوانی قرآن مهارت دارند.
در تعریفِ آموزش و پرورش برای بدست آوردن نرخ باسوادی، فاکتورهایی نظیر میزان یا درصد قبول شدگان، میزان یا درصد باسوادان، میزان یا درصد ترک تحصیل کنندگان، میزان یا درصد ردشدگان در یک پایه، میزان یا درصد مردودین، میزان یا درصد فراغت از تحصیل، میزان یا درصد قبول شدگان و میزان یا درصد ارتقا یا عبور بررسی می‌شود.

بیش از ۲۲ میلیون نفر از ابتدای انقلاب تاکنون باسواد شده‌اند
معاون سوادآموزی آموزش و پرورش مازندران در اولین گردهمایی مشترک مدیران حوزه ستادی سازمان سوادآموزی کشور در خردادماه امسال نیز ضمن معرفی مازندران به عنوان باسوادترین استان کشور گفت: استان مازندران طی سرشماری سال ۱۳۹۵ با ۹۷.۶۳ درصد، رتبه نخست باسوادی کشور را در گروه هدف ۱۰- ۴۹ سال را به خود اختصاص داده است و بر اساس آخرین آمار ارائه شده و آمار برآوردی پایان سال ۱۳۹۹ ، باسوادی گروه هدف ۱۰-۴۹ سال سال استان مازندران ۹۹.۱۵ درصد گزارش شده است.
داود تقی‌نیا با تاکید بر اینکه شاخصه توسعه کشورها با میزان سواد مردم سنجش می‌شود، افزود: بیش از ۲۲ میلیون نفر از ابتدای انقلاب تاکنون باسواد شده‌اند و در این رابطه سه نکته مهم در حوزه عملکردی و وضعیت سواد استان قابل توجه است که به شرح زیر است:
۱-دامنه اختلاف باسواد ترین شهرستان استان با پایین ترین باسوادی شهرستان تنها ۲/۱ است( قائم شهر- گلوگاه) در صورتی میانگین کشوری ۱۷ درصد
۲- اختلاف باسوادی زنان و مردان در استان (۰/۷) بوده و میانگین کشوری ۲/۷ گزارش شده است.
۳ - اختلاف باسوادی مناطق شهری و روستایی در استان۱/۹ و میانگین کشوری ۷/۱ گزارش شده است.
معاون سوادآموزی اداره کل آموزش و پرورش استان مازندران اضافه کرد: نسبت به جمعیت زنان باسواد در سال ۵۵ با ۳۴.۸ درصد و در سال ۹۵ با ۸۵.۴ درصد بیانگر رشد ۴۲درصدی است. و باسوادی مناطق روستایی نسبت به جمعیت روستایی در سال ۵۵ با ۳۸.۱ درصد و در سال ۹۵ به ۸۰ درصد که بیانگر رشد۴۲ درصدی است ابزار خوشنودی کردند. شایان ذکر است: در گروه سنی ۶ ساله و بالاتر در سال ۵۵ با ۴۸.۵۸ درصد و در سال ۹۵ با ۸۸.۷۱ شاهد رشد ۵۱ درصدی بودیم.
وی تصریح کرد: استان مازندران طی سرشماری سال ۹۵ با ۹۷.۶۳ درصد رتبه نخست باسوادی کشور را گروه سنی ۱۰ تا ۴۹ سال کسب کرد، اظهار کرد: در این زمینه براساس آخرین آمار و برآورد انجام شده در پایان سال ۹۸ باسوادی گروه هدف ۱۰ تا ۴۹ استان ۹۸.۸ درصد بوده که کمترین دامنه تغییرات باسوادی بین شهرستانی برابر آخرین آمار دریافتی مربوط به قائمشهر با ۹۸.۶۸ درصد و بالاترین مربوط به گلوگاه با ۹۶.۵۰ درصد که این اختلاف ۲.۱ درصدی در مقایسه با میانگین کشوری ۱۷ درصد نشان‌دهنده اهمیت موضوع است.
این مقام مسئول یادآور شد: اختلاف باسوادی مردان و زنان در استان۷ دهم درصد بوده درحالی‌که میانگین کشوری اختلاف باسوادی ۲.۷ درصد است، همچنین باسوادی مناطق روستایی نسبت به جمعیت روستایی در سال ۵۵ ، ۳۸.۱ درصد در سال ۹۵ به ۸۰ درصد رسیده است.

اختلاف باسوادی ۱.۹ درصدی مناطق شهری و روستایی در استان
تقی نیا با اشاره به اهمیت موضوع اختلاف سطح سواد مناطق شهری و روستایی، تصریح کرد: موضوع مهم دیگر اختلاف باسوادی مناطق شهری و روستایی در استان ۱.۹ درصد بوده درحالی‌که میانگین کشوری ۷.۱ درصد است همچنین براساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن تعداد جمعیت بی‌سواد در استان ۴۹ هزار و ۸۰۵ است و با استمرار فعالیت‌ها و تلاش همکاران عرصه سوادآموزی در سطح استان طی سال‌های ۹۵ تا ۹۸، ۷هزار و ۲۶۷ نفر باسواد شدند.
معاون سوادآموزی اداره کل آموزش و پرورش استان مازندران افزود: باتوجه به اینکه آمارهای سرشماری خوداظهاری بوده و مبتنی بر واقعیت نبوده با سازوکارهای نظارتی موجود و راست‌آزمایی گروه هدف ۱۰ تا ۴۹ سال بخشی نیز از حیث باسوادبودن، آموزش ناپذیر بودند از جمله چندمعلولیتی، خروج از گروه سنی، فوتی که از آمار اولیه کاسته شد.
تقی‌نیا با اعلام اینکه آموزش بزرگسالان جامعه هدف کاملا رایگان است، خاطرنشان کرد: اقلام کتب و لوازم التحریر نیز به‌صورت کاملا رایگان در اختیار سواداموزان جامعه هدف قرار می‌گیرد با این وجود یکی از مهم‌ترین چالش‌های ما در حوزه سوادآموزی این است که خدمات ما در آموزش بزرگسالان عرضه‌محور بوده و تقاضامحور نیست و در آموزش بزرگسالان تقاضا کم است.
وی با اشاره به اینکه تا سال ۹۹، ۱۲۳ سوادآموز این استان موفق به گذراندن تحصیلات دانشگاهی شده‌اند، ادامه داد: از این تعداد ۲۴ نفر معلم و یک نفر استاد دانشگاه است وی همچنین دارا بودن حداقل مدرک فوق دیپلم و صلاحیت حرفه‌ای و اخلاقی را برای آموزش‌دهندگان سوادآموزی لازم دانست و با بیان اینکه محدودیت برای به‌کار گرفتن آنان رشته وجود ندارد، گفت: البته در حال حاضر آموزش‌دهنده جدید پذیرش نمی‌شود و در مازندران همین ۲۰۰۰ آموزش‌دهنده که کد فعال دارند، با ما همکاری می‌کنند.

اگر در بر روی همین پاشنه بچرخد...
در پایان اینطور به نظر می‌رسد که ما در استان مازندران و به طور کلی در سراسر کشور به همان نسبت که در افزایش نرخ باسوادی توفیق داشتیم در به گردش در آوردن چرخِ اقتصاد خانوار و کشور به شدت کم توفیق بوده‌ایم!
ضمنا یادمان باشد، چنانچه درب وضعیت اقتصادی کشور بخواهد بر روی همین پاشنه مستهلک بچرخد، دور و دیر نیست آن روز که بخشی از کودکان و نوجوانان به سببِ تنگدستی خانواده، عطایِ باسوادی را به لقایش ببخشند! هرچند همین الان هم اگر چشم‌هایمان را باز کنیم تعداد قابل ملاحظه‌‎ای از دانش آموزان ترک تحصیل کننده را خواهیم دید که انگیزه خود را برای ادامه تحصیل به کلی از دست داده‌اند و به دنبال کار روانه کوچه و بازار شده‌اند!

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی