آخرین اخبار :
  • منتشر شده در پنج شنبه, 20 خرداد 1400 09:44
«خبرشمال» از مصایب محیط زیست و به‌خصوص رودخانه‌های مازندران می‌نویسد؛

«خبرشمال» از مصایب محیط زیست و به‌خصوص رودخانه‌های مازندران می‌نویسد؛

/سرویس اجتماعی
اشاره: محیط زیست ما انگار شباهت زیادی به همین جامعه مدنی‌مان دارد و در هر بخشی از آن، شباهتی می‌توان یافت به گروهی و دسته‌ای از آدم‌های این خاک، با اثراتی که از محیط خود می‌پذیرند و در آن، بر جای می‌گذارند. در چنین انگاره‌ای، رودخانه‌ها شاید به مثابه عارفان محیط باشند که خود در مسیر دریایی شدن هستند و در این مسیر تا جان دارند، می‌روند و اما در گذر این راه، بسیاری را به نعمت قدم و حضورشان، شاداب و زنده می‌دارند. در حوالی این عارفانه‌ها- رودخانه‌ها، زندگی شدت و وزن بیشتری دارد و هرچه از آن‌ها دورتر می‌شویم، نبض انسانیت و سرسبزی کمرنگ می‌شود. حال تصور کنید جامعه‌ای را که عارفانش از ظلم زمانه به خشم آمده‌اند و حتی وحشتناک‌تر، عارفانی که آلوده روزگار گشتند و توانی برای زندگی بخشیدن و آموختن ندارند. خاک مازندران امروز گرفتار چنین مصیبتی شده است و ما می‌نویسیم، بلکه خوانده شود.

اهمیت و نقش رودخانه‌ها در زندگی بخشیدن به بسترهاشان بر کسی پوشیده نیست؛ رودخانه در مسير خود بی‌دریغ و بی‌منت خاک و مزارع ما را آبياری می‌کند، مایه زندگی انواع ماهی می‌شود و دلیل سهولت در توليدات صنعتی است. در شمال كشور هم عرصه وسيعی از شاليزارها را همین رودخانه با سخاوتش بارور می‌كند.
ما و همه مردم دنيا به آوردن نعمت و زایش بركت رودخانه‌ها برای آن‌ها حرمت قایل می‌شویم و حتی در ناخودآکاه و خواب‌های ما، رود سمبلی از شادی دوباره ماست. سازمان‌های مردم‌نهاد و فعالان محیط زیست در احداث، پالايش و سالم نگه داشتن قنات‌ها، آب‌بندان و انواع آبگيرهای طبيعی می‌کوشند و برحسب واقعيت‌های زندگی، آلودن آب و رودخانه را گناه و غیرانسانی می‌دانند. به همان اندازه که انرژی بزرگ و وصف‌ناشدنی از این منبع به ما رسیده و می‌رسد، آسیب به ان کارمای بزرگتری خواهد داشت و ما را غرق مشکل خواهد کرد. در سال‌های اخیر به بهانه‌های غیرمنطقی و گاهی شبه‌منطقی در استان مازندران استفاده مناسبی از منابع آب‌ سطحی نمی‌شود و آلودگی‌های مختلف این منابع آبی را در تهدید قرار داده است. آلودگی رودخانه‌ها علاوه بر اثرات منفی که بر تامین آب در بخش‌های مختلف دارد، اثرات و پیامدهای منفی در بخش‌های مختلف اقتصادی، گردشگری و بهداشتی هم خواهد داشت. فاضلاب‌ کشاورزی، صنعتی و دامی برای رودخانه‌ها و منابع آبی زیرزمینی مازندران، منابع آلاینده محسوب می‌شوند و باید با نظارت دقیق بررسی شوند. هر بخشی و هر حوزه‌ای از فعالیت‌های استان ما به این منشا عظیم زندگی متصل است و با نابودی یا خشم رودخانه‌ها، زندگی سخت‌تر از آن خواهد شد که حتی تصورش را بکنیم.
«حسن اسحاقی»، مدیرکل شیلات مازندران درباره نقش رودخانه‌ها در حوزه کاری‌اش می‌گوید: رودخانه‌ها مامن اصلی ماهی‌های استخوانی خزر هستند که شرایط ایده‌آلی برای تکثیر ندارند. در این زمینه مسایلی از جمله آلودگی‌های زیست ‌محیطی، فاضلاب‌ها و رهاسازی رسوبات معادن نیز اثرگذار بوده که لازم است در این زمینه تدبیری جدی صورت گیرد. «محمد ابراهیم یخکشی»، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای مازندران با بیان این که رودخانه‌های سطح این استان به‌ دلیل کاهش بارش‌ها و ریزش‌های برفی کم‌آب شدند، اظهار می‌کند: آبدهی به طور متوسط حدود ۴۰ درصد کمتر شده است که یکی از مشکلات تامین آب در دسترس برای شالیکاری است. صرفه‌جویی و مدیریت در مصرف آب، همانند گذشته در اولویت است و باید در نحوه مصرف آب مدیریت دقیقی صورت گیرد. موضوع مهم این که با توجه به کاهش آب‌دهی رودخانه، آلودگی بیشتر ظاهر می‌شود و اثرات خودش را نشان خواهد داد. «حسینعلی ابراهیمی کارنامی»، مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران درباره وضعیت رودهای این استان می‌گوید: به ‌دلیل رعایت نشدن استانداردهای لازم در مراکز دفن زباله از جمله تصفیه نشدن شیرابه زباله و نبود استانداردهای لازم و همچنین قرار گرفتن بعضی از این مراکز در کنار رودخانه‌های استان، نگرانی‌هایی در این زمینه وجود دارد که باید دقت لازم در این زمینه صورت گیرد. او می‌گوید پایش رودخانه‌های چالوس، هراز و تجن در دستور کار قرار دارد و مطالعات مختلفی در زمینه کمیت، کیفیت، مسایل زیست محیطی و ورود انواع آلاینده‌ها ونوسانات در حال رصد است و ادامه می‌دهد: در سال‌های اخیر با اشتباهات مختلفی از جمله احداث مراکز دفن زباله در کنار رودخانه‌ها، احداث نکردن سیستم تصفیه خانه فاضلاب، تجاوز به بستر رودخانه به بهانه طرح‌های اقتصادی شاهد چنین وضعیتی هستیم. ابراهیمی کارنامی با تاکید بر این که در گذشته از حریم رودخانه به‌ خوبی صیانت نشده است، خاطرنشان کرد: شاهد آلودگی‌های برخی از واحدهای گردشگری در داخل حریم کیفی رودخانه سردآب‌رود و چالوس هستیم که به واحدهای قضایی معرفی شدند. کار محیط زیست پایش است که اقدامات لازم در این زمینه با جدیت دنبال خواهد شد.
عوامل آلاينده رودخانه‌ها را می‌توان به این ترتیب نام برد؛
-فاضلاب سرويس‌های بهداشتي و ظرفشويی رستوران‌ها به ويژه در مسير جاده هراز، چالوس و فيروزكوه که بدون واسطه وارد رودخانه‌های حاشيه جاده شده و در پايين‌دست، ماهيان سردآبی استخرها با همين آب‌ها پرورش می‌یابند و به انواع ميكروب آلوده می‌شوند.
-وجود معادن شن و ماسه در بستر و حاشيه رودخانه‌ها به‌ ويژه رودخانه هراز.
- ماشين‌آلات كارگاه‌ها با شستن شن و ماسه، خاك آن‌ها را وارد آب زلال رودخانه كرده و سبب آلودگی آن می‌شوند. طی دو سال گذشته تعداد اين معادن در بستر رودخانه هراز افزايش چمشگير داشته و به اعتراف خود مسوولين محيط زيست مازندران، تعداد زيادی از آن‌ها بدون بهره هستند.
- طي 10 سال گذشته در مسير رودخانه‌ها از جمله رودخانه هراز تعداد قابل توجهي استخرهای پرورش ماهي تاسيس شده و هر سال به تعداد آن‌ها افزوده می‌شود. بعضی از پرورش‌دهندگان ماهی هم از غذاهای دستی برای خوراك ماهی استفاده می‌كنند كه به علت سنگينی روی آب قرار نمی‌گيرند و در نتيجه، بخشی از غذای ماهيان که خورده نمی‌شود، وارد آب رودخانه و سبب آلودگی می‌شود.از طرفی استفاده از سم‌ ضد قارچ هم آب‌ها را آلوده کرده و مدفوع ماهي باعث افزايش آمونياك در آب می‌شود.
- زباله و فاضلاب روستاهای ييلاقي اطراف رودخانه كه در فصول بهار و تابستان حضور مردم در آن‌ها چمشگير است، دور از چشم مسوولين بهداشت محيط به طرف رودخانه هدايت می‌شوند.
- محل تخليه زباله و نخاله بسياری از شهرها، كنار روردخانه‌هاست، همچون دپوی زباله شهرستان قائم‌شهر در حاشيه رودخانه تلار، دپوی زباله آمل و محمودآباد در جوار رودخانه هراز و دريا.
- مسوولين شهرداری‌ها فقط می‌خواهند که زباله را از ديد مردم دور كنند و كسی تدبيری برای جلوگيری از نشت ماده سمی و خطرناك شيرابه زباله به آب تحت‌الارضی و رودخانه نمی‌انديشد و به آثار مخرب آن توجه ندارد. اگر سموم استفاده شده برای باغات را به اين وضعیت اضافه كنيم، عمق فاجعه مشخص‌تر می‌شود. اين آب در پايين‌دست در كشتزارهای برنج و باغ‌های ميوه مورد استفاده قرار می‌گيرد.
هر قدر که رودخانه به روستاها و شهرها و در واقع، هر قدر که به ما نزديك می‌شود، بر آلودگی‌هایش افزوده می‌شود. سموم و كود كشاورزی باغات، مزارع و شاليزارها، فاضلاب صنايع، بيمارستان‌ها و شهرها آخرين آثار ويرانگر را بر آب رودخانه برجا گذاشته و در نهایت اين آب آلوده وارد دريای خزر می‌شود. در نظر بگيريم كه آب آلوده 60 رودخانه وارد دريا می‌شود كه متاسفانه بايد آلودگی نفتی و پساب كشتی‌ها را هم به آن اضافه كنيم. در سه تا چهار دهه آينده وضيعت آب‌وهوايی این كره خاکی با يك تغيير ناگهانی روبه‌رو خواهد شد؛ از بارش در مناطق خشك كاسته و به بارش در مناطق مرطوب افزوده می‌شود. سرزمین ما، ايران جزو كشورهايی است كه دوره طولانی خشكسالی را پيش رو دارد و در نتیجه، ما نه تنها امروز و برای افزایش کیفیت زندگی، که برای عبور از بحران كم‌آبی آينده به يك عزم ملی نيازمنديم تا كشورمان سرنوشتی شبيه به جنوب افريقا پيدا نكند. بايد هرچه زودتر راهكارهايی را به اجرا بگذاريم تا از آلودگی منابع آب موجود همچون رودخانه‌های باارزشمان جلوگيری كنيم.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی