• منتشر شده در شنبه, 24 شهریور 1397 11:29
گزارش خبرشمال از تعدی به منابع طبیعی به بهانه مستثنیات اراضی ملی در پهنه‌کلای شمالی

مستثنیات یا مستغلات؟! مسئله این است

 
 
 
 
 

خبرشمال / مائده مطهری‌زاده


چهل روز پیش بود که فردی در یک فیلم کوتاه 30 ثانیه‌ای، خبر از تخریب کوه و جنگل و خاک و نابودی چشمه‌های طبیعی و همچنین خشکیدن سرچشمه رود سالاردرّه به واسطه فعالیت‌‌های یک معدن شن و ماسه در پهنه‌کلای شمالی داده بود. 
این فیلم که برای چندین و چندمین بار در روزهای گذشته در برخی از رسانه‌های رسمی و غیررسمی مازندران بازنشر می‌شد، نشان از آن داشت که این تخریب در سکوت خبری، همچنان ادامه دارد و متاسفانه در تماسی که با اداره‌کل منابع طبیعی برقرار کردیم، مشخص شد که این منطقه جزء مستثنیات است. آورده‌اند که آیت‌الله شهید مدرّس در یکی دو مورد که نسبت به فرمانفرما انتقاد کرده و ایراد گرفته بود، به مدرس پیغام داد:«خواهش می‌کنم که حضرت آیت‌الله این‌قدر پا روی دم من نگذارند» که مدرّس در جوابی دندان‌شکن می‌‌گوید:«به فرمانفرما بگویید، حدود دُمِ حضرت والا باید معلوم شود، زیرا من هر کجا پا می‌گذارم دم حضرت والاست!»
اکنون این امر، مصداق عینی وضعیت مستثنیات منابع طبیعی در مازندران است که هرکجا را که دست می‌گذاریم و از تخریب محیط‌زیست فریاد برمی‌آوریم جزو مستثنیات است و در اختیار منابع طبیعی قرار ندارد و بنابراین، از آنجا که «چهاردیواری اختیاری است!» نمی‌توانیم بر مسئولی و نهادی و فردی خرده بگیریم، چون « اساسا، مستثنیات، 
هم اختیاری است!»
مستثنیات در ادبیات فارسی و بسیاری از حوزه‌های دیگر، به معنای جدا کردن چیزی یا کسی از یک حکم عمومی است و همانطور که از نام آن پیداست، دایره بسیار محدودی از موارد را شامل می‌شود.
مستثنیات، هرگز به معنای گذاشتن یک راه میان‌بُر برای تخطی آزادانه از قوانین نبوده و نیست! اما متاسفانه از آنجا که در ایران، همه چیز وارونه اتفاق می‌افتد، دایره مستثنیات، گاه، آن قدر بزرگ و وسیع می‌شود که دیگر سخت می‌توان از استثناء سخن به میان آورد.
*روش‌های تشخیص مستثنیات از اراضی ملی
در قانون آمده است اگر زمینی قبل از تاریخ تصویب آیین‌نامه جنگل ها و مراتع سال 1341 و یا قبل از تاریخ صدور برگ تشخیص، یک یا چند یا همه ویژگی‌های ذیل را داشته باشد، زمین احیا شده و یا از مستثنیات است:
چنانچه عملا به‌عنوان زمین کشاورزی (زراعی یا باغی) مرسوم و معروف باشد، اگر عرفا و عملا داخل در مجموعه اراضی مزروعی منطقه یا روستا باشد، اگر در حوزه آبیاری یک منبع آبی (چاه- چشمه- قنات- رودخانه و... ) قرار داشته باشد، اگر تسطیح شده و برای عملیات زراعت و آبیاری آماده شده باشد، اگر دارای شیب نامتعارف و تند نباشد و عرفا و عملا به نام زمین دیم‌زار مرسوم باشد، اگر زمین دیم‌زار یا آبی‌زار و محدوده قانونی یا ثبتی یا عرفی معین داشته باشد و چندین و چند اما و اگرِ دیگر که چنانچه مستثنیات به درستی اعمال شود، قاعدتا بسیاری از اراضی و مراتع و جنگل‌ها شامل حال مستثنیات نمی‌شود!
نکته قابل تامل دیگری نیز البته در این باره وجود دارد که آن هم به موضوع سندسازی برخی از افراد متخلف بازمی‌گردد. این‌ متخلفان که می‌دانند افراد به موجب ماده20 آیین‌نامه اجرایی قانون ملی شدن جنگل‌های کشور، مصوّبه ششم شهریور 1342، حق اعتراض به تشخیص اراضی ملی از مستثنیات را دارند، با سندسازی‌ سعی در تملک اراضی ملی به نام خود داشته تا با تصرف این اراضی و به موجب قانون نانوشته «چهاردیواری اختیاری است!» هر آنچه در سر دارند را در اراضی موردنظر پیاده کنند.
فارغ از اینکه حدود و ثغور مستثنیات اراضی ملی باید یک بار برای همیشه مشخص شود تا دیگر هرکسی با سندسازی، اراضی ملی را به نام خود ثبت نکند، باید به این نکته نیز اشاره کرد که هرگونه ظلم و تعدی و تجاوز، ولو به خود، نه با قوانین الهی و نه با اصول انسانیت، سازگار نیست!
به طور مثال، در همین کشورهای غربی که ما نسبت به بسیاری از شئون فرهنگی و اجتماعی آنها اعتراض داریم، هیچ پدر و مادری، حق برخورد فیزیکی شدید با کودکش را ندارد و نمی‌تواند بگوید چون فرزند خودم است و به عبارتی «چهاردیواری اختیاری است»، من مجاز به هرگونه برخورد سخت و خشنی با او هستم، چون مقررات سفت و سختی نیز در این زمینه وجود دارد که طبق آن، کودک، حق شکایت از دست پدر و مادر در دادگاه را دارد.
در دین مبین اسلام نیز هرگونه آسیب و اضرار به خود نیز مشمول پرداخت دیه می‌شود،بنابراین، چهاردیواری اختیاری نیست و نمی‌توان با این حکم که چیزی بر اساس قانون متعلق به ماست، نسبت به آن ظلم و تعدی روا داریم، چه رسد به تخریب بخشی از بهترین مناطق جنگلی و مرتعی که به اصطلاح بر مبنای قانون مستثنیات در اختیار یک شخص قرار گرفته است.

 

 
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی